Ljós í óreiðu samtímans
heimildin.is 40 gr. 6.4
ruv.is 415 gr. 5.8
visir.is 194 gr. 5.8
mbl.is 355 gr. 5.6
vb.is 94 gr. 5.4
nutiminn.is 93 gr. 5.1
mannlif.is 135 gr. 4.9
dv.is 201 gr. 4.8
heimildin.is 40 gr. 6.4
ruv.is 415 gr. 5.8
visir.is 194 gr. 5.8
mbl.is 355 gr. 5.6
vb.is 94 gr. 5.4
nutiminn.is 93 gr. 5.1
mannlif.is 135 gr. 4.9
dv.is 201 gr. 4.8
visir.is 2026-11-17 18:32

Þögn er líka skila­boð

Almannatengill hjá Instrument skrifar skoðanagrein á Vísi út frá nýrri könnun Maskínu fyrir Blaðamannafélag Íslands um sjálfsritskoðun, áreitni og upplýsingaóreiðu. Hún tengir niðurstöðurnar við samskiptakenningar og hlutverk fjölmiðla í lýðræði. Lokaorðin leggja ábyrgð á stjórnvöld, almannatengla og lesendur.

Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Almannatengill horfist í augu við eigin stétt í umræðu um upplýsingaóreiðu, sem er sjaldgæf hreinskilni. Meginfullyrðingin um að þögn magni suðið er þó lítið meira en tilgáta.
Gagnrýni Vitans

Sjaldgæft er að almannatengill staldri við þá niðurstöðu að 33% blaðamanna nefni hagsmunahópa sem helstu uppsprettu upplýsingaóreiðu, en það gerir höfundur og gerir starf sitt um leið ljóst. Sú hreinskilni er styrkur greinarinnar. Hún dofnar þó þegar sjálfsrýnin endar á því að stofa höfundar hafi þegar sett sér viðmið; þar breytist spegillinn í kynningu.

Tölurnar eru allar sóttar í eina nafngreinda könnun sem lesandi getur flett upp og þær eru endursagðar af samkvæmni. Kenningar Shannons og Weavers, Sunsteins og Roslings eru nafngreindar, en „niðurstöður fleiri rannsókna“ eru hvergi tilgreindar og bera því ekkert vægi.

Veikasti hlekkurinn er meginfullyrðingin: að þögn blaðamanns magni suðið. Höfundur segir sjálf að aðeins sé „hægt að leiða líkur að því“, en byggir svo ályktanir sínar á því sem væri það sannað. Samskiptalíkanið er líka notað frekar sem líking en greiningartæki. Tillögurnar þrjár eru sanngjarnar en almennar og forðast það sem helst hefði reynt á: hvaða vinnubrögð í hagsmunagæslu ættu nákvæmlega að hverfa.

← Til baka á forsíðu