vb.is
2026-07-03 15:47
Tap ríkisins meira en þrefaldaðist milli ára
Ritstjórnargrein Kjarnans fjallar um ríkisreikning ársins 2025 og sýnir fram á að tap ríkisins hafi meira en þrefaldast milli ára. Greinin ber saman opinberar tölur úr ríkisreikningi og tilkynningar ráðuneytisins við raunverulega afkomu og bendir á bil milli orðræðu ráðherra og niðurstöðu talnanna.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Ritstjórnargrein byggð á opinberum tölum ríkisreiknings sýnir ósamræmi orðræðu ráðherra og raunverulegrar afkomu. Vantar óháða sérfræðirödd og umfjöllun um áhrif bókhaldsbreytinga.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem ritstjórnarefni og tekur skýra afstöðu: hún dregur fram ósamræmi milli jákvæðrar orðræðu fjármálaráðherra og raunverulegrar afkomu ríkissjóðs. Þetta er lögmæt ritstjórnarnálgun og framsetningin er gagnsæ. Styrkur greinarinnar liggur í því að hún byggir nánast alfarið á staðfestum opinberum gögnum, þ.e. ríkisreikningi, fjárlögum og tilkynningu ráðuneytisins. Tölurnar eru settar fram á skýran hátt og samanburður milli ára er greinargóður.
Hins vegar vantar rödd eða sjónarmið sem gætu útskýrt hvernig leiðréttingar á lífeyrisskuldbindingum og virðisaukaskatti í fjárfestingum, sem samtals nema hundruðum milljarða, eru bókhaldsbreytingar fremur en nýr rekstrarkostnaður. Greinin nefnir þær að vísu en leggur ekki mat á hvort samanburður taps milli ára sé beinlínis sambærilegur þegar nýir reikningsskilastaðlar (IPSAS) liggja til grundvallar. Ráðherra fær að koma sitt sjónarmið á framfæri í tilvitnun, en enginn óháður sérfræðingur eða hagfræðingur er spurður til ráða. Fyrir ritstjórnargrein er þetta þó ásættanlegt; höfundum er heimilt að byggja greininguna á opinberum gögnum. Framsetningin hallar nokkuð gegn ráðherra og ríkisstjórn, sem er eðlilegt í ritstjórnarlegu efni, en lesandinn ætti að vera meðvitaður um það.
