Tap ríkisins meira en þrefaldaðist milli ára
Greinin fjallar um ríkisreikning ársins 2025 og sýnir fram á að tap ríkisins meira en þrefaldaðist milli ára. Hún byggir á opinberum gögnum úr ríkisreikningi og tilkynningum fjármálaráðuneytisins, og leggur áherslu á bil milli jákvæðs boðskapar ráðuneytisins og þeirra talna sem ríkisreikningurinn sjálfur ber með sér.
Greinin sker sig úr sem vel unnin ritstjórnarfrétt sem setur opinber gögn í samhengi og hafnar því að taka tilkynningar ráðuneytisins sem óumdeilanlegan sannleika. Styrkur hennar felst í því að blaðamaðurinn leggur tölur ríkisreikningsins hlið við hlið við orðræðu ráðherra og ráðuneytis, og bendir á augljóst ósamræmi: ráðuneytið leggur áherslu á efnahagslegan stöðugleika á meðan eiginfjárstaða ríkisins snýst úr jákvæðri stöðu í neikvæða. Þetta er góð og nauðsynleg blaðamennska.
Heimildir eru skýrar: ríkisreikningurinn sjálfur, tilkynning fjármála- og efnahagsráðuneytisins og inngangsorð ráðherra Daða Más Kristóferssonar. Tölurnar eru sannreynanlegar í opinberum gögnum. Einn veikleiki er að greinin hefði getað leitað eftir umsögnum óháðra sérfræðinga til að meta hvort breytingarnar á bókhaldsaðferðum, einkum yfirfærsla á IPSAS-staðla og leiðréttingar á lífeyrisskuldbindingum og virðisaukaskatti í fjárfestingum, séu eðlilegur hluti af umskiptum eða vísbending um alvarlegra ástand. Þetta er þó minni athugasemd miðað við tegund greinar; hún stendur vel sem upplýst framsetning á opinberum gögnum með ritstjórnarlegu auga.
- 2026-07-04 11:21 — Mat endurskoðaðFyrri samantekt eignaði greinina röngum miðli og pólitísk staðsetning var röng. Greiningin var endurunnin í heild út frá texta greinarinnar.
- 2026-07-03 20:00 — Upphafleg greining birt
Sjá upphaflegu gagnrýnina
Greinin er birt sem ritstjórnarefni og tekur skýra afstöðu: hún dregur fram ósamræmi milli jákvæðrar orðræðu fjármálaráðherra og raunverulegrar afkomu ríkissjóðs. Þetta er lögmæt ritstjórnarnálgun og framsetningin er gagnsæ. Styrkur greinarinnar liggur í því að hún byggir nánast alfarið á staðfestum opinberum gögnum, þ.e. ríkisreikningi, fjárlögum og tilkynningu ráðuneytisins. Tölurnar eru settar fram á skýran hátt og samanburður milli ára er greinargóður.
Hins vegar vantar rödd eða sjónarmið sem gætu útskýrt hvernig leiðréttingar á lífeyrisskuldbindingum og virðisaukaskatti í fjárfestingum, sem samtals nema hundruðum milljarða, eru bókhaldsbreytingar fremur en nýr rekstrarkostnaður. Greinin nefnir þær að vísu en leggur ekki mat á hvort samanburður taps milli ára sé beinlínis sambærilegur þegar nýir reikningsskilastaðlar (IPSAS) liggja til grundvallar. Ráðherra fær að koma sitt sjónarmið á framfæri í tilvitnun, en enginn óháður sérfræðingur eða hagfræðingur er spurður til ráða. Fyrir ritstjórnargrein er þetta þó ásættanlegt; höfundum er heimilt að byggja greininguna á opinberum gögnum. Framsetningin hallar nokkuð gegn ráðherra og ríkisstjórn, sem er eðlilegt í ritstjórnarlegu efni, en lesandinn ætti að vera meðvitaður um það.
/frimg/1/65/61/1656186.jpg)
