Er alveg sama hvað Ísland er dýrt?
Forstjóri Icelandia varar við skattahækkunum á ferðaþjónustu í fjárlagafrumvarpi næsta árs, meðal annars hækkun virðisaukaskatts á baðlón, nýju náttúru- og innviðagjaldi og hærra kílómetragjaldi. Hann telur að hækkanirnar dragi úr eftirspurn og að tekjutap ríkisins af fækkun ferðamanna gæti orðið jafnmikið og tekjur af nýju gjöldunum.
Undirskriftin í lokin skiptir mestu: höfundur er forstjóri Icelandia, fyrirtækis sem ber beint þær álögur sem hann gagnrýnir. Vísir birtir greinina sem skoðun og hagsmunatengslin eru gefin upp, sem er heiðarlegt. Lesandinn veit hver talar og hvers vegna.
Rökin standa misvel. Spá Ferðamálastofu í skýrslu OECD er nafngreind og hægt að fletta henni upp. Hlutfallshækkanirnar, 11,7%, „allt að 37,5%“ og 15,9%, eru hins vegar settar fram án útreikninga, og fullyrðingin um 15% hækkun kostnaðar í evrum hvílir á óskilgreindri athugun höfundar. Vísan í það hvað gervigreind mælir með er ekki rökstuðningur heldur dæmisaga.
Veikasti hlekkurinn er orsakasamhengið. Fækkun skemmtiferðaskipa um 14% er eignuð innviðagjöldum einum, án þess að aðrar skýringar séu nefndar. Dæmið um 3% fækkun og 6 milljarða tekjutap er tilbúin forsenda, valin þannig að hún jafnist á við tekjur af nýju gjöldunum; hún sýnir hvað gæti gerst, ekki hvað mun gerast. Rök stjórnvalda fyrir gjaldtökunni, svo sem kostnaður við innviði og álag á náttúru, fá enga umfjöllun. Greinin er skýr málflutningur hagsmunaaðila en reynir lítið á eigin forsendur.
