heimildin.is
2026-05-30 12:00
Tívolíspegillinn í Berlingske – og mál sem menn vildu „öðruvísi tök á"
Pistill Auðar Jónsdóttur tekur saman og túlkar grein Berlingske um áhrifamátt sjávarútvegsins á Íslandi, með sérstakri áherslu á fjölmiðlaeign útgerðaraðila og stöðu fjölmiðlafrelsis. Greinin er birt sem ritstjórnarefni undir fréttaflokki, þrátt fyrir að vera augljóslega skoðanapistill.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Skoðanapistill um sjávarútvegsáhrif birtur sem frétt. Heimildir eru nafngreindar en jafnvægi skortir og flokkun miðilsins er villandi.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt undir flokknum „Fréttir > Innlent" en er í raun skoðanapistill, sem er villandi flokkun af hálfu miðilsins. Það er ritstjórnarlegt val sem lesendur ættu að vita af. Þegar efnið er metið sem pistill stendur röksemdafærsla Auðar á nokkuð traustum grunni: hún vísar í nafngreinda aðila, opinbera lista (Transparency International, Blaðamenn án landamæra), grein í Berlingske eftir nafngreindan blaðamann, dóm héraðsdóms í máli Þóru Arnórsdóttur, Wikileaks-skjöl, viðtal við Óskar Magnússon á Hringbraut og fleiri staðfestanlegar heimildir. Sú staðreynd að höfundur bendir sjálf á að tilvitnun í Óskar Magnússon sé á þýðingu úr dönsku og tengir hana við upprunalegt viðtal sýnir ákveðna gagnsæisviðleitni.
Hins vegar er verulegur veikleiki í framsetningunni. Pistillinn færir sig á milli fjölmargra mála, frá Berlingske-greininni til Samherjamálsins, sýknudóms Þóru, Wikileaks, eignatengsla Morgunblaðsins og ríkisstyrkjakerfisins, án þess að festa eitt rökþráðar saman á kerfisbundinn hátt. Lesandinn fær mosaík af ábendingum fremur en markvissa röksemdafærslu. Þyngst vegur að pistillinn birtist sem hlutlaus fréttaflutningur vegna flokkunarinnar, þótt hann sé í raun málflutningur fyrir ákveðinni niðurstöðu: að sjávarútvegsöfl grafi undan lýðræði og fjölmiðlafrelsi. Guðmundur Kristjánsson fær að svara í gegnum tilvísun í RÚV-viðtal, en það er engin sjálfstæð heimildaöflun af hálfu höfundar. Sjávarútvegsfyrirtækin sjálf eða SFS fá ekki beinan vettvang til andsvara. Sem pistill er þetta þokkalegt verk, en flokkunin „Fréttir" hækkar kröfurnar um jafnvægi sem hér er ekki uppfyllt.