visir.is
2026-08-18 23:30
Kosturinn sem er ekki á kjörseðlinum
Skoðanagrein Egils Gauta Þorkelssonar fjallar um þjóðaratkvæðagreiðsluna 29. ágúst og heldur því fram að kjörseðillinn sé ósamhverfur: já-svar skapi skýrt pólitískt umboð en nei-svar sé auðtúlkað sem frestun. Höfundur vísar í viðtal forsætisráðherra í The Rest Is Politics, kannanir og meðferð málsins á Alþingi til stuðnings rökum sínum.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel rökstudd skoðanagrein um ósamhverfu kjörseðilsins 29. ágúst. Helsta veikleikinn: ónákvæmar tilvísanir í kannanir og skortur á beinum tilvitnunum úr viðtalinu.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun og ber að meta á þeim forsendum. Kjarni röksemdafærslunnar, að já/nei-snið kjörseðils sé í eðli sínu ósamhverft hvað varðar pólitískt umboð, er vel uppbyggður og skilgreindur. Höfundur vísar í sannreynanlegar heimildir: viðtal forsætisráðherra í nafngreindu hlaðvarpi, kannanir um vilja almennings til atkvæðagreiðslu, tillögur sem bárust við þingmeðferð málsins og orð forsætisráðherra um tímasetningu. Þetta gefur lesandanum efnivið til að sannreyna kjarnafullyrðingar. Sérstaklega er vert að nefna að höfundur leggur sig fram um sanngirni gagnvart já-hliðinni í kafla sem hann kallar „ódýra, heiðarlega útgáfuna" og viðurkennir bæði lögmæti spurningarinnar og dyggðir forsætisráðherra. Það eykur trúverðugleika röksemdarinnar.
Það sem vantar er þó ekki óverulegt. Höfundur fullyrðir að „kannanir benda til að um helmingur þjóðarinnar" vilji standa utan ESB en innan EES, en tilgreinir enga sérstaka könnun. Þá byggir veigamikill hluti greinarinnar á viðtalinu í The Rest Is Politics, en engum beinum tilvitnunum er beitt nema í endursögn; lesandinn treystir túlkun höfundar á innihaldi viðtalsins. Greinin hefði styrkst ef höfundur hefði vísað til tiltekinnar könnunar og ef fleiri beinar tilvitnanir úr viðtalinu hefðu verið nýttar til að lesandinn gæti metið sjálfur hvort túlkunin standist. Sem skoðanagrein er þetta þó vel rökstudd og heiðarleg: höfundur segir skýrt frá forsendum sínum og gerir greinarmun á gagnrýni á verkfærið og gagnrýni á forsætisráðherra persónulega.