„Samningsfrelsi“ braskara eða leigubremsa?
Formaður Sósíalistaflokks Íslands fagnar frumvarpi húsnæðismálaráðherra um leigubremsu, lýsir helstu ákvæðum þess og varar við því að frumvarpið verði útvatnað í meðförum þingsins. Hann krefst jafnframt víðtækari aðgerða, svo sem samfélagsbanka, afnáms verðtryggingar og opinberrar húsnæðisuppbyggingar.
Í skoðanagrein sem birt er undir merkjum Skoðunar er sterkasta tala höfundar sú að tæpur helmingur verðbólgu síðasta áratugar stafi af húsnæðiskostnaði. Hún er rakin til málflutnings formanns Leigjendasamtakanna, sem eru hagsmunaaðili og samstarfsaðili ráðherrans að frumvarpinu, en ekki til Hagstofunnar. Talan hefur því heimild, en sú heimild er hluti af sömu baráttu. Þá blandar höfundur saman „reiknaðri“ og „greiddri“ húsaleigu. Reiknuð húsaleiga endurspeglar kostnað eigenda af eigin húsnæði, og þar sem leigubremsa nær ekki til hennar veikist röksemdin um áhrif bremsunnar á verðbólgu.
Veikasti hlekkurinn er þó meðferð höfundar á mótrökum. Andstæðingar eru afgreiddir með uppnefnum á borð við „frasa hægrisins“ og „nýfrjálshyggju á sterum“, og samningsfrelsi er lagt að jöfnu við frelsi okrarans. Algengustu efnislegu mótbárunni, að leiguþak dragi úr framboði, er hvergi svarað. Það vekur sérstaka athygli því höfundur segir sjálfur að skorturinn muni aukast.
Höfundur gerir hreint fyrir sínum dyrum um stöðu sína og lýsir ákvæðum frumvarpsins skilmerkilega. Það er kostur. Rökin hefðu þó orðið sterkari ef hann hefði glímt við gagnrýnina í stað þess að gera lítið úr henni.
