Hvers vegna eru niðurstöður PISA leyndarmál?
Jón Pétur Zimsen, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, gagnrýnir í skoðunargrein að íslenskir skólar fái ekki eigin niðurstöður úr PISA eins og árin 2012 og 2015. Hann bendir á að nær allir 15 ára nemendur taki þátt hér á landi, vísar í landsskýrslu OECD og fordæmi Lettlands og telur að veita eigi upplýsingarnar með fyrirvörum.
Fyrirsögnin talar um „leyndarmál“, en greinin sjálf viðurkennir að niðurstöður PISA 2025 hafi verið birtar fyrir sjö stærstu sveitarfélögin. Deilan snýst því um hversu djúpt niðurstöðurnar eru brotnar niður, ekki um leynd. Í skoðunargrein er skerpa leyfileg, en hér gefur orðavalið ranga mynd af málinu.
Rökin sjálf hvíla á tilvísunum sem lesandi getur flett upp: landsskýrslu OECD um PISA 2022 og vef menntamálaráðuneytis Lettlands. Það er vel gert. Tilvitnunin í OECD sýnir hins vegar aðeins að hægt sé að fylgjast með einstökum skólum, ekki að það sé ráðlegt. Samanburðurinn við Lettland er líka haltur: þar fá úrtaksskólar niðurstöður, en á Íslandi nær rannsóknin til allra nemenda, sem vekur aðrar spurningar um persónuvernd í fámennum skólum.
Höfundur nefnir tölfræðilega óvissu en afgreiðir hana í einni setningu. Hver rök ráðuneytisins eru fyrir núverandi verklagi kemur hvergi fram. Lesandinn fær því ekki að vega mótrökin sjálfur, og það veikir annars skýra málafylgju.
