Sígarettureykingar tvöfaldast meðal tíundubekkinga
Mbl.is greinir frá niðurstöðum Íslensku æskulýðsrannsóknarinnar 2026. Sígarettureykingar meðal tíundubekkinga fóru úr 2,3% í 4,6%, en notkun áfengis, rafretta og nikótínpúða hefur dregist saman frá 2022.
Fyrirsögnin er tæknilega rétt en velur dramatískustu tölu rannsóknarinnar. Aukningin nemur 2,3 prósentustigum á lágum grunni, og sjálf fréttin tekur fram að niðurstöðurnar bendi „ekki til almennrar aukningar í vímuefnaneyslu“. Lesandi sem les aðeins fyrirsögnina fær því aðra mynd en sá sem les til enda. Ekki kemur heldur fram hvað telst reykingar: dagleg notkun, notkun síðustu 30 daga eða einhvern tíma um ævina.
Heimildin sjálf er traust og vel tilgreind. Fram koma fjöldi þátttakenda, fjöldi skóla og svarhlutfall, sem er meira en margar fréttir af könnunum bjóða upp á. Hins vegar er hvergi sagt hver stendur að rannsókninni eða hver kynnti hana.
Fullyrðingin um að aukningin skýrist einkum af drengjum stendur án nokkurra talna. Engin rödd fræðimanns eða forvarnafólks túlkar þróunina, og hvergi er spurt hvort hækkun kannabisprófunar úr 5,7% í 6,5% sé marktæk. Fréttin miðlar því kynningu rannsakenda nokkuð beint, án eigin vinnslu.
