Gagnrýna aukið vald ÁTVR yfir keppinautum
Viðskiptablaðið tekur viðtal við framkvæmdastjóra Félags atvinnurekenda um drög heilbrigðisráðuneytisins að frumvarpi um nikótín- og tóbaksvarnir og rekur gagnrýni félagsins á valdheimildir ÁTVR. Frumvarpsdrögin eru nafngreind og tímasett í samráðsgátt, en hvorki ráðuneytið, ÁTVR né talsmenn lýðheilsusjónarmiða koma að málinu. Útkoman er vandað upp sett en einhliða frásögn af umdeildu máli.
Heimildagrunnurinn er skýr og sannreynanlegur að hluta: frumvarpsdrögin eru tímasett (28. júlí) og aðgengileg í samráðsgátt stjórnvalda, og upptalningin á fyrirhuguðum valdheimildum ÁTVR, innköllun, sýnishorn, uppskriftir, sölutölur, eftirlit á framleiðslustað, er nákvæm og lesandi getur flett henni upp. Viðtalið er unnið af blaðinu sjálfu, ekki endurunnið frá öðrum miðli, og viðmælandinn er nafngreindur með fullum titli. Sú hagsmunaspenna sem greinin lýsir, að ÁTVR sé bæði framleiðandi tóbaks og eftirlitsaðili yfir samkeppnisvörum, er raunveruleg og fréttnæm.
En hér er borin fram fullyrðing um „augljóst brot á stjórnsýslulögum, samkeppnislögum og EES-samningnum“ og henni er hvergi mætt. Heilbrigðisráðuneytið, sem samdi drögin, fær ekki orðið. ÁTVR, sem greinin segir fá víðtækt vald yfir keppinautum sínum, fær ekki orðið heldur. Enginn lýðheilsusérfræðingur, enginn lögfræðingur utan félagsins, ekkert samkeppnisréttarlegt mótsvar. Lesandinn fær ekki að vita hverjir eru í Félagi atvinnurekenda eða hvort innflytjendur nikótínvara séu þar á meðal, en það hefðu verið eðlilegar upplýsingar um hagsmuni viðmælandans. Markmið frumvarpsins, nikótín- og tóbaksvarnir, er aldrei rakið á eigin forsendum; það birtist eingöngu sem inngrip í atvinnufrelsi, eignarrétt og tjáningarfrelsi.
Blaðamaðurinn hefði komist langt með einni fyrirspurn til ráðuneytisins og annarri til ÁTVR, jafnvel þótt svarið hefði orðið „vill ekki tjá sig um mál í samráðsferli“. Þá stæði eftir sömu frétt með trúverðugra burðarvirki. Eins og hún er birt starfar hún fyrst og fremst sem farvegur fyrir erindi hagsmunafélags í opnu samráðsferli, faglega framreitt en ómótmælt. Framsetningin hallar afdráttarlaust að markaðsfrelsi og gegn ríkisumsvifum, og það gerist án þess að lesandanum sé gefið til kynna að önnur túlkun sé möguleg.
