Háskólamenntun á útsölu! Tombóluprís – allt á að seljast.
Skoðunargrein formanns Félags háskólamenntaðra starfsmanna Stjórnarráðsins um minnkandi arðsemi háskólanáms. Greinin byggir á nafngreindri rannsókn Hagfræðistofnunar og OECD-samanburði, og hagsmunir höfundar eru gefnir upp. Kúbusamlíkingin er þó retórískt skraut fremur en röksemd og andstæð sjónarmið eru ekki reifuð.
Birt undir skoðanamerki, og það er rétt að taka fram að höfundur kynnir sjálfur stöðu sína sem formaður stéttarfélags háskólamenntaðra ríkisstarfsmanna. Sú opinberun hagsmuna er styrkur; lesandinn veit hvaðan röksemdin kemur.
Burðarásinn er nafngreind rannsókn Hagfræðistofnunar um að arðsemi grunn- og meistaranáms hafi helmingast frá fjármálahruninu, auk OECD-samanburðar. Hvorugt er tímasett eða titlað, svo lesandinn getur ekki gengið beint að gögnunum, en tilvísunin er sannreynanleg í grundvallaratriðum. Rökkeðjan um fórnarkostnað, lífeyrisréttindi og greiðslumat er skýr og vel uppbyggð.
Veikleikinn er tvíþættur. Kúbusamlíkingin gerir lítið annað en að gefa greininni dramatískan ramma; hún styður engan þátt í íslensku röksemdinni og talið um skólagjöld hljómar undarlega í landi þar sem opinberir háskólar taka innritunargjöld, ekki kennslugjöld. Þyngra er að höfundur snertir aldrei á því sem liggur beint við: hver eigi að greiða hærri launin, hvernig launajöfnun tengist kjarasamningum og hvort minnkandi arðsemi skýrist að hluta af fjölgun háskólamenntaðra. Sterk grein hefði mætt þeim andmælum í stað þess að ganga fram hjá þeim.
