visir.is
2026-04-09 09:30
Menntun Helgu Völu er fjárfesting – ekki gjöf
Skoðanagrein fyrrverandi stjórnarmanns í LÍN þar sem haldið er fram að menntun sé fjárfesting, ekki kostnaður, og námslánakerfið þurfi endurskoðunar við. Höfundur vísar í alþjóðleg dæmi eins og Singapúr, Noreg og Sviss til stuðnings og nefnir PISA-rannsóknina sem vísbendingu um stöðu Íslands.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Skoðanagrein um námslán sem hvílir á lauslegum alþjóðlegum samanburði. Höfundur gagnrýnir ónefndan hagfræðing án þess að lesandinn fái samhengi, og setur fram orsakasamband milli menntunar og hagvaxtar sem einfaldar flókna umræðu.
Gagnrýni Vitans
Greinin er skoðanagrein og á að meta sem slíka, þannig að jafnvægi gagnvart andstæðum sjónarmiðum er ekki krafa. Höfundur gefur upp tengsl sín við LÍN, sem er til fyrirmyndar hvað gagnsæi varðar. Röksemdafærslan hvílir þó á nokkuð lauslegum alþjóðlegum samanburði: fullyrðingin um að Singapúr hafi náð „um 150 þúsund dollurum á mann í kaupmætti" er sett fram án tilvísunar í ákveðna heimild eða ártal, og það sama á við um staðhæfinguna um að 40% norrænna námslána breytist í styrk hjá Lånekassen. Þetta eru sannanleg atriði, en nákvæmari tilvísanir myndu styrkja rökstuðninginn. Meginveikleikinn er að greinin gerir ekki grein fyrir þeim sem hún deilir við: ónefndur „hagfræðingur" sem hafi haldið því fram að verið sé að gefa námsmönnum fé er gagnrýndur harðlega, en lesandinn fær aldrei að vita hver viðkomandi er eða í hvaða samhengi orðin féllu. Þetta gerir kjarna röksemdafærslunnar erfitt að meta. Einnig er vert að nefna að höfundur setur fram orsakasamband milli menntunar og hagvaxtar sem algilt, en umræðan í hagfræðinni er töluvert blæbrigðaríkari en hér gefur að líta; fylgni er ekki sönnun á orsakasamhengi. Sem skoðanagrein er þetta ásættanleg rökstuðningur, en hún hefði haft meiri slagkraft með nákvæmari tilvísunum og skýrari grein á mótmælendum.
