visir.is
2026-06-22 12:01
„Grét meðan verið var að dæla í mig blóðinu”
Greinin er endursögn á hlaðvarpsviðtali Sölva Tryggvasonar við næringarfræðinginn Elísabetu Reynisdóttur, þar sem hún segir frá persónulegri reynslu sinni af alvarlegum veikindum sem hún tengir við blóðgjöf eftir fæðingu. Eina heimildin er Elísabet sjálf; enginn fagaðili eða læknisfræðileg heimild er látin koma að til að setja fullyrðingar hennar í samhengi.
Einkunn Vitans: 4/10
Mat Vitans
Óstudd læknisfræðileg fullyrðing um blóðgjöf sem orsök sjálfsofnæmis fær að standa óhögguð; enginn fagaðili eða vísindaleg heimild er látin koma að.
Gagnrýni Vitans
Alvarlegt vandamál við þessa grein er að læknisfræðileg fullyrðing, að blóðgjöf hafi valdið sjálfsofnæmissjúkdómi, er látin standa algjörlega óhögguð. Ekkert samhengi er veitt frá sérfræðingi eða vísindaheimild um hvort slík orsakatengsl séu þekkt í læknisfræði. Greinin er í eðli sínu kynning á hlaðvarpsþætti Sölva Tryggvasonar, ekki sjálfstæð blaðamennska; textinn er nánast eingöngu tilvitnun úr viðtalinu. Það er viðtakanlegt í persónugrein að láta viðmælanda segja sína sögu, en þegar fullyrðingar snerta alvarlegar heilbrigðisákvarðanir, eins og að blóðgjafir valdi sjálfsofnæmi, ber blaðamanninum skylda til að veita lágmarks faglegt samhengi. Án þess gæti lesandinn auðveldlega farið frá greininni með þá sannfæringu að blóðgjafir séu hættulegar, sem er ósannað og gæti haft afleiðingar fyrir fólk sem þarf á blóðgjöf að halda. Framsetningin er einnig tilfinningadrifin: fyrirsögnin og inngangurinn eru skrifuð til að vekja tilfinningaleg viðbrögð frekar en að upplýsa. Jafnframt er ekki greint á milli þess sem Elísabet telur og þess sem hefur verið staðfest af heilbrigðiskerfinu; sjálfsgreining hennar á orsakasamhengi er sett fram sem raunveruleiki í leiðaratexta greinarinnar.