visir.is
2026-06-12 07:30
Já, tökum okkur Færeyinga til fyrirmyndar
Skoðanagrein Hjörts J. Guðmundssonar gagnrýnir Evrópusambandssinna sem vísa til Færeyja sem fyrirmyndar, þar sem Færeyjar eru hvorki í ESB né EES. Höfundur mótmælir rökum Svanborgar Sigmarsdóttur um fastgengi og lágt atvinnuleysi og segir hagtölur Færeyja sýna að lágt atvinnuleysi sé ekki afleiðing gjaldmiðlatengingar við evruna.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Skoðanagrein gegn ESB-aðild notar Færeyjar sem dæmi. Rök eru skýr en stundum of einföld, sérstaklega um ERM II kerfið og atvinnuleysistölur.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein og á að meta á þeim forsendum. Rökstuðningur höfundar er skýr í meginatriðum: hann bendir réttilega á að Færeyjar eru utan ESB og EES, og að lágt atvinnuleysi þar á sér lengri sögu en gjaldmiðlatenging við evruna. Tilvísun í hagtölur færeysku hagstofunnar er staðfest heimild sem lesandi getur kannað sjálfur. Þetta er styrkleikaatriði greinarinnar.
Á hinn bóginn er röksemdarfærslan á köflum of einföld. Fullyrðingin um að gengitenging dönsku krónunnar hafi „í raun ekkert" með evruna að gera er of afgerandi; ERM II kerfið er formlegt samkomulag við Seðlabanka Evrópu og Danmörk hefur skuldbundið sig við gengissveiflumörk gagnvart evrunni, sem er meira en einungis framhald á gamallar tengingar við þýska markið. Höfundur sleppir þessu blæbrigði alveg. Einnig er fullyrðingin um að atvinnuleysi sé „ekki sízt" hátt í evruríkjum sett fram án tilvísunar í ákveðnar tölur eða samanburðargrunn; lesandinn verður að treysta höfundi á orði. Sterkari grein hefði tekist á við augljósu mótrökin: hvers vegna Svanborg kaus Færeyjar sem dæmi um fastgengi, ekki sem dæmi um ESB-aðild. Höfundur víkur að þessu en vinnur ekki úr því. Sem skoðanagrein er þetta þokkalegt, en hefði hagnast á meiri nákvæmni í efnahagslegri umfjöllun og færri yfirdregunum staðhæfingum.
