Er Marta Kos einnig að plata?.. en það má ekki plata
Skoðanapistill fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem höfundur tengir meintan fortíðarvanda Mörtu Kos, stækkunarstjóra ESB, við trúverðugleika utanríkisráðherra Íslands. Sterkasti hluti röksemdanna, mótsögn milli orða Kos við Vísi og NRK, er sannreynanlegur. Þyngsta ásökunin hvílir hins vegar á þriggja liða heimildakeðju og röksemdafærslan byggir í ríkum mæli á tengslum og tortryggni fremur en gögnum.
Pistillinn er birtur undir skoðanamerki Vísis, og þar liggur mælistikan á röksemdum og heiðarleika þeirra. Athygli vekur hvernig þyngsta ásökunin er sótt: höfundur les um bók slóvenska sagnfræðingsins Igors Omerza í grein Hannesar Hólmsteins Gissurarsonar í The Conservative. Þrír liðir eru þar á milli höfundar og skjalasafns slóvensku leyniþjónustunnar. Heimildin er nefnd, og það er höfundi til tekna, en hann fer lengra en sá sem hann vitnar til: Hannes er sagður gæta hófs, höfundur gerir það ekki.
Röksemdirnar eru sterkastar þar sem þær eru sannreynanlegastar. Mótsögnin milli þess sem Kos sagði Vísi og þess sem hún sagði NRK í maí 2025, og tilvísunin í viðræðuramma ESB frá 2010, er efnislegt atriði sem lesandi getur gengið úr skugga um. Sama gildir um að utanríkisráðherra hafi ekki afhent um hundrað trúnaðarskjöl; það er lögmæt gagnsæiskrafa og eðlilegt umræðuefni viku fyrir kosningu. Þar heldur pistillinn.
Annað stendur verr. Að nota meint dulnefni frá 1989 sem skýringu á framgöngu ráðamanns árið 2026, „Tara segir eitt, Blanka annað og Marta hvort tveggja“, er brandari í stað röksemdar. Að Kos hafi horfið úr slóvensku utanríkisþjónustunni „af óþekktum ástæðum“ er notað sem vísbending um eitthvað, en óvitneskja er ekki gögn. Þá er tæknilegur ágreiningur um hvað felst í „aðlögun“ fyrir aðild og upptöku regluverks við aðild flattur út í eina túlkun; hvorki Kos né ráðuneytinu er gefið neitt svigrúm til annarrar skýringar, ekki einu sinni í hálfri setningu.
Niðurstaða: skýrt skrifaður og skorinorður pistill með raunverulegan kjarna, en hann teygir sig langt yfir það sem heimildirnar bera og lifir að stórum hluta á tortryggni um persónu fremur en á gögnum. Höfundur hefði getað látið mótsögnina í orðum Kos og skjalaleyndina bera greinina; hann valdi að byggja hana á sögusögn í þriðja lið.
