heimildin.is
2026-05-11 13:19
Hvað kosta loforðin?
Greinin er ítarleg greining á kostnaði kosningaloforða fyrir borgarstjórnarkosningar í Reykjavík. Höfundur vísar í fjölda nafngreindra heimilda, setur tölulegar fullyrðingar í samhengi og reynir að meta raunhæfni loforðanna. Greinin er birt sem umræðugrein en ber sterkan blæ greinandi blaðamennsku.
Einkunn Vitans: 8/10
Mat Vitans
Vel heimildaðri greining á kostnaði kosningaloforða í Reykjavík. Skekkist lítillega í garð Borgarlínustuðnings en býður upp á sjaldgæft gagnsæi í tölum og heimildum.
Gagnrýni Vitans
Greinin sker sig úr á íslenskum mælikvarða með því hversu markvisst hún tengir kosningaloforð við tölulegar forsendur og nafngreindar heimildir: Vegagerðin, árshelmingsskýrsla frá janúar, greinargerð viðræðuhóps ríkis og sveitarfélaga frá ágúst 2024, Samband íslenskra sveitarfélaga, borgarráð, Samtök iðnaðarins, COWI-líkan, RÚV og lög um tekjustofna sveitarfélaga. Þetta gefur lesandanum raunverulegt tækifæri til að sannreyna tölurnar. Höfundur greinir bæði sjónarmið þeirra sem styðja og andmæla Borgarlínunni, þótt framsetningin sé ekki jafnvægisvís: greinin niðurstöður um Borgarlínuna draga skýrt í þá átt að stöðvun sé óskynsamleg, og fullyrðingin „stöðvun Borgarlínu eyðir ekki umferðarvandanum heldur stækkar hann" er túlkun á líkani sem kynnt er sem hlutlaust niðurlag. Þetta er eðlilegt í greiningargrein, en lesandi ætti að vita að félagshagfræðileg greining sem metur ábata á 1.140 milljarða er umdeild aðferðafræði og háð forsendum líkansins. Sú fyrirvari vantar.
Aftur á móti er tóninn gagnvart M-lista og D-lista harðari en gagnvart S-lista; loforð S-listans um 6.000 íbúðir fær efnislega gagnrýni en ekki sömu beina orðræðu og „glórulaus áform" frá Ara Edwald. Þetta skekkir lesandann lítillega. Á heildina litið er þetta vel unnin greiningargrein sem er mun vandaðri en flestar kosningafréttir, en hún gæti verið skýrari um að hún er ekki hlutlaus samantekt heldur greining með ákveðinni niðurstöðu. Þegar höfundur skrifar „áður en krossinn er settur er rétt að spyrja sömu spurningar" er lesandanum boðið að hugsa sjálfstætt, en fjölmargar forsendur eru þegar valdar fyrir hann.