Hvaða þýðingu hefur óvissa um aðildarsamning að ESB?
Skoðanagrein lögmanns gegn aðildarviðræðum við ESB, birt í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu. Greinin er óvenju vel heimilduð fyrir aðsenda grein og höfundur gengur meðal annars gegn tölum sem samherjar hans hafa haldið fram. Á móti kemur að nokkrar lykilfullyrðingar eru settar fram sem óumdeildar staðreyndir og ein túlkun á skýrslu ráðuneytis er teygð langt.
Greinin er birt undir merkjum skoðana og er metin sem slík. Það sem stendur helst upp úr er að höfundur vísar til nafngreindra heimilda þar sem hann getur: vefs Stjórnarráðsins um 8-13 milljarða nettóframlag, skýrslu fjármála- og efnahagsráðuneytisins frá júní, og IPA-styrkjanna í viðræðunum 2009-2013. Enn athyglisverðara er að hann tekur 50 milljarða tölu hreyfingarinnar Áfram Ísland, sem er á sama væng og hann sjálfur, og dregur úr henni með efnislegum rökum. Slík sjálfsgagnrýni er sjaldgæf í kosningaskrifum og hún styrkir greinina.
Tvennt veikir hana á móti. Setningin „Það er hagfræðilega óumdeilt“ um eigin mynt sem öryggisventil er einfaldlega ekki rétt framsetning; um hagkvæm myntsvæði og kostnað af gengissveiflum hefur verið deilt í hagfræði í áratugi og hér er umdeilt atriði stimplað sem staðreynd án nokkurs rökstuðnings. Verra er hoppið úr skýrslu ráðuneytisins: hún segir að ábyrgð á stöðugleika færist yfir á ríkisfjármál og vinnumarkað, en höfundur þýðir það „á mannamáli“ í harkalega niðurskurði, uppsagnir og langvarandi atvinnuleysi. Það er hans eigin túlkun, ekki innihald skýrslunnar, og framsetningin lætur lesanda halda annað.
Andstæðingurinn fær líka óþarflega ódýra meðferð. „Já til að sjá“ er lýst svo að hreyfingin telji innihald samnings engu máli skipta, sem er strámaður, og orðalag eins og „Sjá-sinnar“ og „bjölluat“ bætir engu við röksemdafærsluna. Fullyrðingin um að byggðastyrkir ESB skapi „engin frekari tækifæri“ er sett fram sem augljós án þess að nettóflæði fjármuna sé rætt, og talan um 70% útflutningstekna er ekki heimilduð. Kjarninn í greininni, að aðild snúist um valdsvið sem EES nær ekki til, er skýr og þarfur punktur í umræðunni. En hún er metin niður fyrir að klæða eigin túlkanir í búning staðreynda.