mannlif.is
2026-06-18 11:00
„Einmanaleiki jafn hættulegur og að smóka fimmtán rettur á dag“
Greinin fjallar um einmanaleika sem lýðheilsuvanda og byggir nánast alfarið á ræðu Röggu Nagli sem hún hélt á þjóðhátíðardegi Íslendinga í Kaupmannahöfn. Tilvísanir í rannsóknir eru almennar og ónafngreindar, og greinin er í raun endurbirting á Facebook-færslu frekar en sjálfstæð fréttamennska.
Einkunn Vitans: 4/10
Mat Vitans
Greinin er í raun endurbirting á Facebook-færslu með ónafngreindum rannsóknum og augljósri reikningsvillu sem ekki er leiðrétt. Heimildavinna og staðreyndaathugun vantar.
Gagnrýni Vitans
Greinin er flokkuð sem ritstjórnarefni en les frekar sem nánast óbreytt endurbirting á Facebook-færslu Röggu Nagli, þar sem langir kaflar eru beinar tilvitnanir úr færslunni. Þetta er veikleiki: blaðamaður leggur lítið til af eigin rannsóknarvinnu eða heimildaöflun. Fullyrðingarnar um að einmanaleiki jafngildi fimmtán rettum á dag og að 50% meiri líkur séu á dauðsföllum koma fram án þess að nafngreina neina tiltekna rannsókn, rannsóknarstofnun eða vísindarit. Lesandinn getur ekki sannreynt þessar tölur innan greinarinnar sjálfrar. Þó ber að nefna að þessar fullyrðingar eru þekktar úr opinberri umræðu, meðal annars frá Vivek Murthy, fyrrverandi landlækni Bandaríkjanna, og rannsóknum Julianne Holt-Lunstad, en greinin nefnir engan þeirra rannsakenda sem standa að baki tölum.
Vivek Murthy er nefndur, sem og WHO, og það gefur ákveðinn stuðning, en fullyrðingin um að Murthy hafi stofnað sérstaka nefnd „innan WHO" er ónákvæm eða villandi: WHO stofnaði sína eigin nefnd um félagstengsl og einmanaleika, en hlutverk Murthys var öðruvísi og tengdist bandaríska embættinu. Þetta sýnir hversu auðvelt er að missa af blæbrigðum þegar byggt er á ósýndri endursögn. Reikningsdæmið um 1095 klukkustundir á mánuði er augljóslega rangt (3 til 4 klst. á dag í 30 daga eru um 90 til 120 klst., ekki 1095), en greinin vitnar beint í orð Röggu án þess að leiðrétta. Þetta er ábyrgð ritstjórnar: ef vitnað er í ranghermd án athugasemdar ber blaðið ábyrgð á villunni. Í heild skortir greinina sjálfstæða heimildavinnu, nákvæmni í staðreyndum og gagnrýna nálgun á efnið, þótt umfjöllunarefnið sjálft sé mikilvægt og viðeigandi.