visir.is
2026-06-29 13:32
Sami hræðsluáróðurinn: EES á Íslandi 1993 og ESB í Svíþjóð 1994
Skoðanagrein sem færir rök fyrir því að hefja ESB-aðildarviðræður, með vísunum í sögulegar atkvæðagreiðslur á Íslandi og í Svíþjóð. Höfundur vísar í nokkrar tölulegar staðreyndir, svo sem úrslit Alþingis um EES-lögin 1993, Gallup-könnun frá 2009 og sænskar skoðanakannanir, en heimildir eru sjaldan nafngreindar nákvæmlega.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Skoðanagrein um ESB-viðræður vísar í söguleg dæmi og sænskar kannanir, en nákvæmar tölur eru oft án heimilda og andstöðurök eru afgreidd án efnislegrar úrlausnar.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun og ber að meta á þeim forsendum. Höfundur byggir á áhugaverðu sögulegu hliðstæðudæmi: EES-umræðunni 1993, aðildarumsókninni 2009 og sænsku þjóðaratkvæðagreiðslunni 1994. Meginstyrkur greinarinnar er skýr uppbygging og rökrétt framvinda. Tölur um atkvæðagreiðslu Alþingis (33 gegn 23), Gallup-könnunina 2009 (61,2% stuðningur) og sænsku úrslitin (52,3% já) eru sannreynanlegar og veita lesandanum fastan punkt.
Veikleikarnir eru hins vegar nokkrir. Sænskar skoðanakannanir frá 2024 til 2026, með nákvæmum hundraðshlutum eins og 28,7% og 64,5%, eru tilteknar án þess að nefna hvaða könnunarstofnun eða rannsókn liggur að baki; lesandinn getur ekki sannreynt þær án nánari heimilda. Ennfremur er umfjöllunin um „hræðsluáróður" nei-hliðarinnar töluvert einhliða þótt um skoðanagrein sé að ræða: höfundur lýsir andstöðunum sem rangfærslum og óttatækni en tekur ekki á neinum efnislegum rökum nei-hliðarinnar. Gagnrýni á „hefðbundna hægrið" og tengsl þess við sérhagsmunaöfl, sérstaklega tilvísunin í veiðigjöld, er sett fram sem sjálfsögð staðreynd án nokkurs rökstuðnings. Sem skoðanafræði er þetta ágætt en ekki framúrskarandi; rökstuðningurinn er stundum of einföldur og heimildaleysi ákveðinna talna dregur úr sannfæringarkrafti.
