Íslenskur landbúnaður til framtíðar: Hvaða tækifæri gætu falist í Evrópusamstarfi?
Skoðanagrein á Vísi þar sem höfundur færir rök fyrir því að ESB-aðild gæti bætt rekstrarumhverfi íslensks landbúnaðar. Hagsmunatengsl eru upplýst, hófstillt orðalag er notað og vísað er til nafngreindra stefnuþátta ESB. Greinin nefnir hins vegar helsta gagnrökið, tollverndina, og gengur svo framhjá því.
Greinin er birt undir skoðanamerki, og höfundur upplýsir sjálfur í lokin að hann sé „sérlegur áhugamaður um Já við ESB-viðræðum“. Það er til fyrirmyndar og lesandinn veit hvar hann stendur, þótt yfirlýsingin komi eftir röksemdafærsluna og ekki fyrir hana.
Alvarlegasti brotalömin í röksemdafærslunni er skipulögð. Höfundur opnar á því að umræðan hafi „einkennst af þeirri sýn að breytingar á tollakerfinu hljóti að ógna tilvist landbúnaðarins“, segir að myndin sé margslungin, og fjallar svo aldrei um tollana aftur. Í staðinn er fókusinn færður á fjármagnskostnað, aðföng og styrkjakerfi. Sterkasta gagnrökið er þannig nefnt til að afgreiða það, ekki til að svara því. Í grein sem beinlínis lofar að horfa á heildarmyndina er þetta veruleg undanbrögð.
Samanburðurinn við Finnland er notaður á tvennan hátt sem gengur illa upp. Fyrst er fækkun búa eftir 1995 gerð skaðlaus af því að framleiðslan hélst sterk, síðan er sagt að sama þróun hafi orðið hér „óháð tollavernd og gjaldmiðli“. Ef þróunin er óháð aðild, þá er finnska reynslan lítil vísbending um áhrif aðildar; höfundur gerir hana fyrst hlutlausa og notar hana svo samt sem uppörvandi dæmi.
Fullyrðingin um að íslensk mjólkurbú séu að meðaltali stærri og tæknivæddari en finnsk, og sauðfjárbúin „umtalsvert stærri“, er nákvæmlega sú tegund tölulegs samanburðar sem hefði mátt festa við nafngreind gögn, hvort sem er hjá Bændasamtökunum, Hagstofunni eða Eurostat. Hún er ekki sannreynanleg innan greinarinnar sjálfrar. Betur stendur tilvísunin í sameiginlega landbúnaðarstefnuna: norðurslóðastuðningur norðan 62. breiddargráðu, LFA-styrkir og 3% lágmarkið í nýliðunarstyrki eru allt tilgreind atriði sem lesandi getur gengið að.
Rök um tímalengd viðræðna eru sjálfum sér ósamkvæm. Höfundur segir að EES-samningurinn stytti ferlið „til muna“ af því að regluverkið sé þegar innleitt, en nefnir í sömu andrá að viðræðurnar snúist einkum um landbúnað og sjávarútveg. Það eru einmitt þeir kaflar sem EES nær ekki yfir og sem viðræðurnar 2009 til 2013 sigldu í strand á. Þarna hefði ein setning um fyrri reynslu styrkt greinina meira en nokkuð annað.
Til hróss má nefna að höfundur er samkvæmur í hófstilltu orðalagi: „gæti“, „myndi líklega“, „vonandi“. Hann málar ekki fullyrðingar sem vissu. Það er ábyrgari framsetning en oft sést í hita kosningaumræðu, og hún dregur greinina upp úr hreinni áróðurstextagerð í málefnalegt en einhliða innlegg.
