Þegar stjórnvöld og stórfyrirtæki standa ekki við orð sín
Skoðanagrein formanns og framkvæmdastjóra Landssambands veiðifélaga um tafir á endurskoðun áhættumats erfðablöndunar. Greinin er óvenju vel dagsett og vísar í tiltekin skjöl, álit og tölur, en byggir að hluta á fullyrðingum um lagalega stöðu sem eru settar fram sem staðreyndir án tilvísunar.
Greinin er birt undir skoðanamerkjum og höfundar gefa hagsmuni sína upp í lok texta, sem er rétt gert. Það sem lyftir henni yfir meðaltal skoðanaskrifa er tímalínan: drög Hafrannsóknastofnunar 15. september 2025, ráðgefandi álit samráðsnefndar 27. febrúar, beiðni um tillögur 25. nóvember 2025 og svar SFS 2. júní 2026. Þetta eru dagsetningar sem lesandi getur gengið á eftir. Sömuleiðis eru sviðsmyndirnar þrjár, 106.500, 50.000 og 5.900 tonn, settar fram með þeim forsendum sem að baki liggja í stað þess að ein tala sé slegin fram naktri.
Veikasti hlekkurinn er lagakaflinn. Fullyrðingin um að ekkert í gildandi laga- eða reglugerðarumhverfi heimili stjórnvöldum að reisa áhættumat á mótvægisaðgerðum í veiðiám án samþykkis veiðiréttarhafa er kynnt sem „lagaleg staðreynd“ en engin lagagrein, úrskurður eða lögfræðiálit er nefnt til stuðnings. Sama gildir um niðurstöðu ICES: hún er endursögð án þess að tilgreina hvaða úttekt eða frá hvaða tíma. Þá er rekköfunarverkefnið haustið 2025 á vegum höfunda sjálfra og bandamanna þeirra; erlendu sérfræðistofnanirnar eru nafngreindar, sem er kostur, en niðurstaðan er sjálfsögð af þeim sem hana kostuðu og engin skýrsla tilgreind.
Sem málflutningur er greinin heiðarleg að því leyti að hún viðurkennir grunnafstöðu höfunda strax, að einn eldislax í á sé einum of mikið. Lesandi veit því hvaðan er talað. Lokaniðurstaðan, að matið geti aldrei orðið hærra en 50.000 tonn, er þó ályktun höfunda fremur en það sem gögnin sýna sjálf, og SFS fær engin orð um sínar tafir. Það er innan marka skoðanagreinar, en greinin hefði staðið sterkar með beinum tilvísunum í þau skjöl sem hún byggir á.
