Virðir Alþingi úrslit þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst?
Skoðanagrein eftir stjórnarmann í Stjórnarskrárfélaginu sem spyr hvort Alþingi muni virða úrslit þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst og teflir fram þjóðaratkvæðagreiðslunni 2012 og Brexit til samanburðar. Röksemdafærslan er skýr og vísar í sannreynanleg gögn, en sterkasta mótrökinu er sleppt og lykiltölur eru settar fram án samhengis.
Greinin er birt undir skoðanamerki og höfundur upplýsir sjálfur um stöðu sína í stjórn Stjórnarskrárfélagsins. Það er rétt gert og skiptir lesandann máli. Tilvísanirnar eru líka óvenju áþreifanlegar af skoðanagrein að vera: bæklingur Landskjörstjórnar, lögin um þjóðaratkvæðagreiðslur frá 2010, atkvæðagreiðslan 20. október 2012 og hlutfallstala Brexit-kosninganna. Lesandi getur flett þessu upp.
Tvennt veikir hana. Talan „67% kjósenda“ er sett fram án þess að minnst sé á kjörsókn, sem var innan við helmingur atkvæðisbærra manna; það er ekki rangt en það er valið samhengi og einmitt sá punktur sem andmælendur höfundar hafa notað árum saman. Enn þyngra vegur að sterkasta mótrökið er hvergi nefnt: að spurningin 2012 hafi verið um hvort tillögur stjórnlagaráðs yrðu lagðar til grundvallar frumvarpi, og að 79. grein stjórnarskrárinnar krefjist samþykkis tveggja þinga með kosningum á milli. Höfundur má vel hafna þessum rökum, en að láta eins og þau séu ekki til dregur úr trúverðugleika málflutningsins.
Brexit-samanburðurinn er valinn af kostgæfni. Dæmi þar sem þjóðaratkvæðagreiðslur voru endurteknar eða hunsaðar í Evrópu eru látin liggja milli hluta. Þá er talað um „dylgjur stjórnmálamanna“ án þess að nokkur sé nafngreindur eða vitnað í ummæli, og hnútan um „umboðsmenn ógreiddra atkvæða“ er hnyttin en órökstudd.
Niðurstaða: læsileg og hófstillt í tóni, með sannreynanlegum grunni, en hún velur sér andstæðing sem hún þarf ekki að mæta. Það er munurinn á góðri röksemdafærslu og góðri ræðu.
