visir.is
2026-06-22 14:32
Opinber gögn eru þjóðarauðlind – ríkið verður að mynda eigið mállíkan
Skoðanagrein Hauks Arnþórssonar leggur til að íslenska ríkið byggi opinbert mállíkan á grunni opinberra gagna. Rökin eru flokkuð í fimm þætti: lýðræði, þjóðarauðlind, þjóðaröryggi, hagkvæmni og tungumálavernd. Greinin er vel skipulögð og skýr í málatilbúnaði en vantar gagnrýna umfjöllun um tæknilegar og fjárhagslegar forsendur.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Vel skipulögð skoðanagrein um opinbert mállíkan, en höfundur sneiðir framhjá kostnaði, tæknilegum áskorunum og gagnrökum sem hefðu styrkt málflutninginn.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun og á að meta á þeim forsendum. Skipulag hennar er gott; höfundur flytur rök sín í skýrum köflum og tengir tillöguna við áþreifanlegt fordæmi, þ.e. opnun Lagasafnsins. Gagnsæi höfundar um eigin bakgrunn, sem stjórnsýslufræðingur með rafræna stjórnsýslu sem sérsvið, er jákvætt. Athyglisvert er hins vegar að höfundur viðurkennir í hornklofa neðst að greinin hafi verið „samið í samvinnu við og eftir nokkrar umræður við OpenAI". Þetta er heiðarlegt en vekur spurningar um hversu sjálfstæð röksemdafærslan er í reynd.
Helsti veikleiki greinarinnar sem skoðanar er að hún sneiðir algerlega framhjá augljósum gagnrökum og raunhæfum hindrunum. Ekkert er fjallað um kostnaðarmat, tæknilega flækjustig þess að þjálfa sérhæft mállíkan, hættuna á rangfærslum í svörum líkansins (svokallað „ofskynjunarsvæði" stórra mállíkana), eða hvort íslenska ríkið hafi yfirleitt mannauð og fjárveitingar til slíks verkefnis. Sömuleiðis er ekkert minnst á fyrirliggjandi verkefni á þessu sviði, svo sem Máltækniáætlun eða vinnu Árnastofnunar, sem hefðu styrkt málflutninginn. Þegar höfundur segir að „glugginn sé ekki opinn endalaust" er um bráðaboðsröksemd að ræða sem ekki er studd neinum gögnum. Greinin er vel skrifuð og flytur skýra hugmynd, en sem skoðun hefði hún orðið sannfærandi ef höfundur hefði tekist á við einhver þau mótbárur sem bersýnilega vakna.