Verðbólgan er stærsti einstaki uppruni hagnaðar á Íslandi
Skoðanagrein hagfræðings sem stillir upp mótsögn milli lítils hagvaxtar á mann og mikils hagnaðar eignafólks af verðbólgu. Greinin er tölulega rík og nefnir andmælanda sinn með nafni, en burðartalan, 55 milljarðar í árlegan verðbólguhagnað, hvílir á vefsíðu höfundar sjálfs án aðferðafræði í greininni. Sterkustu fullyrðingarnar eru settar fram án fyrirvara.
Greinin er birt undir skoðanamerkingu og verður því metin á forsendum röksemda, ekki heimildajafnvægis. Þar hefur höfundur ýmislegt til sín máls: hann leggur fram áþreifanlegar tölur um vöxt landsframleiðslu á mann, vísar til greiningar Stefáns Ólafssonar í Heimildinni, og notar verðbólgunæmi Heimars, 915 milljónir fyrir hvert prósent, sem áþreifanlegt dæmi. Það er merkilegt við grein af þessu tagi að hún nefnir þann sem hún gagnrýnir með nafni og vísar í tilteknar yfirlýsingar hans í stað þess að tala um „ákveðna hagsmunaaðila“.
En kjarnatalan stendur á brauðfótum. Fullyrðingin um 55 milljarða króna árlegan hagnað af verðbólgustöðutöku er studd tilvísun í vefsíðu sem höfundur heldur sjálfur úti; lesandinn getur í sjálfu sér skoðað hana, en greinin sjálf gefur enga aðferðafræði, engan mælikvarða og ekkert um hvernig verðtryggðar skuldir eru nettaðar á móti. Þar við bætist setningin „ekkert annað í íslenskum efnahag býr til 55 milljarða í árlegan hagnað“, sem er óvarleg alhæfing án nokkurs fyrirvara. Höfundur nefnir sjálfur að raunávöxtun sé lægri en nafnávöxtun, en byggir samt röksemdina á nafnstærð og gengur ekki til móts við augljósustu andmælin: að verðbætur á verðtryggðar eignir varðveiti fyrst og fremst raunverðmæti fremur en að skapa nýjan hagnað. Sú eyða er alvarlegasti þverbresturinn í rökfærslunni.
Hagvaxtartölurnar eru sömuleiðis ekki bundnar við nafngreinda heimild, hvort það sé Eurostat, OECD eða Hagstofa, þótt þær séu sannreynanlegar í eðli sínu. Mánaðarlaunatalan sem tilgreind er um nafngreindan forstjóra er sett fram sem staðreynd án tilvísunar, og þar færist greinin úr hagfræði í persónulega ályktun um hvatir. Framsetningin hallar skýrt til vinstri: áherslan er á eignatekjur, verðtryggingu og hagsmunaskekkju atvinnulífsins. Það er lögmæt afstaða í skoðanagrein, en hún gerir kröfuna um vandaða undirbyggingu talnanna meiri, ekki minni. Grein sem hefði nefnt heimildir sínar og svarað sjálf helstu gagnrökum hefði verið mun sterkari.
