Trúum á enn stærra og sterkara Ísland
Skoðanagrein á Vísi þar sem framkvæmdastjóri þingflokks Samfylkingarinnar hvetur til Já í þjóðaratkvæðagreiðslu um endurupptöku aðildarviðræðna við Evrópusambandið. Hagsmunatengsl höfundar eru gefin upp, en meginfullyrðingar um kostnað krónunnar og afstöðu ESB standa óstuddar og tvær helstu tilvitnanir eru við ónafngreinda menn. Röksemdafærslan er skýr en einhliða og lokar á gagnrök með því að kalla þau hræðsluáróður.
Greinin er birt undir skoðanamerki og ber öll merki þess: hún er málflutningur, ekki frétt, og verður að meta á þeim forsendum. Þar telst höfundi til tekna að hagsmunastaða hans er gefin upp umbúðalaust í lokin, framkvæmdastjóri þingflokks Samfylkingarinnar, svo lesandinn veit hvaðan textinn kemur. Söguleg framsetning um fullveldi, NATO, EFTA og EES er heldur rökrétt uppbyggð og samningsmarkmiðin eru talin upp á skiljanlegan hátt.
Verra er hvernig þyngstu fullyrðingarnar hanga í lausu lofti. Krónuálagið sem kostar samfélagið „hundruð milljarða króna á ári“ er stór tala og hún er ekki tengd nokkurri rannsókn, greiningu eða stofnun; hún er ekki sannreynanleg innan greinarinnar sjálfrar, þótt slík mæling geti verið til í gögnum sem höfundur hefur í huga. Sama gildir um staðhæfinguna að ESB „hafi lýst því yfir að tekið verði fullt tillit til sérstöðu okkar í lykilmálum“, sem er einmitt umdeildasta atriðið í umræðunni og hér afgreitt sem gefinn hlutur. Tvær beinar tilvitnanir eru bornar fyrir ónafngreindum aðilum: „leiðandi rödd í íslenskum hugvits- og nýsköpunariðnaði“ og „fyrrverandi forseti lýðveldisins“. Höfundur hefði getað nafngreint hvorn tveggja með einu orði; að sleppa því dregur úr vægi tilvitnananna og fyrri tilvitnunin er auk þess svo brotin í framsetningu að merking hennar tapast.
Intellektúal heiðarleikinn brestur helst á tveimur stöðum. Að segja „óumdeilt“ að ekkert skref í alþjóðasamvinnu hafi veikt Ísland afgreiðir raunverulega umræðu, meðal annars um lýðræðishalla EES, sem enga. Og höfundur hvetur lesendur til að „máta kostina og gallanna“ en nefnir sjálfur engan galla; í næstu andrá eru gagnrök afgreidd sem „hræðsluáróður og úrtölur“. Sá sem biður um vegið mat ætti að leggja að minnsta kosti eitt sterkasta gagnrök andstæðinga á borðið og svara því.
Niðurstaða: skýr, hressilega skrifuð baráttugrein með gagnsæjum höfundarhagsmunum, en meginforsendur eru óstuddar, helstu heimildarmenn ónafngreindir og andstæð sjónarmið strokuð út með lýsingarorðum fremur en rökum. Lesandi sem byggir eingöngu á þessari grein fær einhliða mynd.
