Sann­leikurinn um ís­lenska kvóta­kerfið: Þegar al­manna­eign varð að einka­væddum ráns­fengi

Greinin er birt sem skoðun á Vísi og ber að meta sem slíka. Höfundurinn hefur skýra afstöðu og gengur ekki dult til verks; fyrirsögnin sjálf segir tóninn. Þrjú atriði skera sig þó úr við nánari skoðun. Í fyrsta lagi er meðferð heimilda ójöfn. Tilvísanir í Vatneyrarmálið (Hæstiréttur 1998) og álit Mannréttindanefndar SÞ (2007) eru sannreynanlegar og styrkja röksemdafærsluna. Hins vegar er gildissvið þessara úrskurða ýkt: Vatneyrarmálið snerist um afmarkaðan jafnræðishluta, ekki um „ólögmæti kerfisins" í heild, og álit Mannréttindanefndarinnar er ekki bindandi dómur, heldur meðmæli. Að segja kerfið sé „ólöglegt samkvæmt æðstu eftirlitsaðilum" er villandi einföldun sem hefði þurft skýrari fyrirvara, jafnvel í skoðanagrein. Í öðru lagi eru margar staðhæfingar algjörlega óstuddtar: að „þorskaflinn sé aðeins brot" af fyrri stærðum, að vinnandi fjölskyldur vinni 60 stundir á viku, að kvótabarónarnir „kaupi upp fjölmiðla og fjármagni stjórnmálaflokka". Ekkert af þessu er stutt tölum, rannsóknum eða dæmum. Skoðanagrein þarf ekki sama heimildastrengja og frétt, en þegar höfundur segist birta „sannleikann" og „staðreyndir" verður lesandinn að geta gengið úr skugga um fullyrðingarnar. Þessi gjá milli yfirlýsts sannleiksfangs og raunverulegs heimildaframlags veikir trúverðugleika textans. Í þriðja lagi er greinin í raun tvíþætt: annars vegar gagnrýni á kvótakerfið, hins vegar pólitískt ákall um að kjósa tiltekna niðurstöðu í þjóðaratkvæðagreiðslu. Tengingin á milli þessara tveggja þátta er veik; að ESB-aðild myndi sjálfkrafa „afnema einokun" og „taka vaxtasvipuna af Seðlabankanum" eru umdeild pólitísk efnisatriði sem sett eru fram sem sjálfsagður afleiðingarkeðja, án nokkurs rökstuðnings. Þar bregst hugverkleg heiðarleiki. Greinin virkar þannig betur sem ræðustóll en sem rökstudd skoðanagrein og þjónar lesandanum ekki vel sem gagnrýnin greining sem hún segist vera.