Fjallað um styrki íslenskra fyrirtækja til Brexit-baráttu
Fréttin endursegir rannsókn hollenska miðilsins Follow the Money á styrkjum íslenskra fyrirtækja til Evróputortrygginna þinghópa, en fer þó lengra en einföld endursögn: blaðamaður fletti sjálfur upp í gagnagrunni miðilsins og dró fram fjárhæðir og ártöl sem vantaði í frumumfjöllunina. Á móti kemur að ekkert af nafngreindu fyrirtækjunum eða einstaklingunum fær orðið, og tímasetning Brexit-atkvæðagreiðslunnar er ranglega tilgreind tvívegis.
Það sem lyftir fréttinni upp fyrir venjulega endursögn er að blaðamaður lét ekki duga að vitna í Follow the Money heldur fór sjálfur í gagnagrunn miðilsins þegar frumumfjöllunin sagði aðeins að styrkirnir hefðu verið „hæsta mögulega fjárhæð“. Þar komu fram 12 þúsund evrur frá Ísfélaginu, fimm þúsund frá Brimi og fimm þúsund frá Hval hf. Að auki er tekið fram að þessir styrkir voru veittir árið 2017, eftir atkvæðagreiðsluna sjálfa. Þetta er heiðarleg viðbót sem dregur í raun úr fyrirsögninni um „Brexit-baráttu“, og það er blaðamanni til hróss að láta hana standa.
Gallinn er sá að ártalið stenst ekki. Fréttin talar tvisvar um „þjóðaratkvæðagreiðsluna um Brexit 2015“, en hún fór fram í júní 2016. Þetta er ekki smáatriði heldur beinlínis sú setning þar sem blaðamaður er að greina fyrir og eftir í tímaröð; villan grefur undan þeirri nákvæmni sem er helsti styrkur greinarinnar.
Alvarlegra er þó að hvorki Brim, Ísfélag Vestmannaeyja, Hvalur hf., Almenna bókafélagið né Hannes Hólmsteinn Gissurarson fá að svara fyrir sig, og ekkert bendir til að eftir því hafi verið leitað. Hér er ekki um lögbrot að ræða heldur löglega styrki, en fyrirtækin eru sett í samhengi pólitískrar áhrifaherferðar í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu á Íslandi. Slík framsetning kallar á símtal. Þá er athyglisvert að fréttin nefnir glufur í lögum um fjármögnun kosningabaráttu, með tilvísun í ÖSE, en spyr ekki hvort sambærileg fjármögnun eigi sér stað hinum megin.
Niðurstaðan: vandvirk gagnavinna og gagnsæ um uppruna sinn, en einhliða röddun í umdeildu máli og tímavilla sem hefði átt að stöðvast á ritstjórnarborði. Lesandi fær rétta mynd af skjölunum en ekki fulla mynd af málinu.
