Ljós í óreiðu samtímans
ruv.is 623 gr. 6.2
heimildin.is 82 gr. 6.1
visir.is 1556 gr. 5.9
vb.is 357 gr. 5.7
mbl.is 440 gr. 5.6
dv.is 466 gr. 5.2
mannlif.is 85 gr. 4.5
nutiminn.is 77 gr. 4.4
ruv.is 623 gr. 6.2
heimildin.is 82 gr. 6.1
visir.is 1556 gr. 5.9
vb.is 357 gr. 5.7
mbl.is 440 gr. 5.6
dv.is 466 gr. 5.2
mannlif.is 85 gr. 4.5
nutiminn.is 77 gr. 4.4
visir.is 2026-05-26 13:15

Vel­sæld og hag­sæld - breytum mæli­kvörðunum

Greinin er skoðanagrein, skrifuð af undirbúningshópi sem stofnar íslenska deild alþjóðlegu hreyfingarinnar Wellbeing Economy Alliance. Hún kynnir hugmyndafræði velsældarhagkerfis, gagnrýnir verga landsframleiðslu sem eina mælistiku samfélags og hvetur fólk til að mæta á stofnfund. Í raun er um auglýsingu á viðburði og samtökum að ræða, klædd í skoðanagreinarform.

Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Skoðanagrein sem er í raun kynningarefni fyrir ný samtök. Rökfærslan er einhliða og skortir gögn um raunverulegan árangur velsældarhagkerfis.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun og á því að meta hana á forsendum röksemdafærslu og hugverkslegrar heiðarleika, ekki heimildajafnvægis. Rök höfunda hvíla á víðþekktri gagnrýni á verga landsframleiðslu sem einhliða mælikvarða; sú umræða er raunveruleg í hagfræði og opinberri stefnumótun. Tilvísun í WEGo-samstarfið frá 2018 og nöfn forsætisráðherra eru staðreyndir sem hægt er að sannreyna, og fullyrðingin um Wales-löggjöfina (Well-being of Future Generations Act) er einnig þekkt. Að þessu leyti eru stoðir greinarinnar sæmilegar. Hins vegar eru veikleikar í röksemdafærslu og gagnsæi sem vert er að benda á. Í fyrsta lagi er greinin í eðli sínu kynningarefni fyrir tiltekinn viðburð og ný samtök; höfundar eru sjálfir stofnendur þeirra, sem gefur textanum yfirbragð auglýsingar frekar en gagnrýnnar greiningar. Í öðru lagi er fullyrðingin um að VLF segi „helling um vopnaframleiðslu og viðskiptaþvinganir" nokkuð ójöfn einföldun á því sem VLF mælir, án þess að útskýra hvernig þeir þættir vega í raun. Í þriðja lagi er tilfinningaleg röksemdafærsla (hvítvoðungurinn sem leitar tengsla, minnihlutahópar sem óttast) notuð til að brúa bilið milli gagnrýni á VLF og hugmyndinni um velsældarhagkerfi, án þess að raunveruleg gögn eða dæmi séu lögð fram um árangur þeirra landa sem hafa innleitt slíka nálgun. Greinin segir til dæmis að hugmyndafræðin hafi þróast „úr jaðarumræðu yfir í alþjóðlega stefnumótun" en nefnir engin áþreifanleg útkoma eða mælanlegan árangur. Sem skoðanagrein er þetta ásættanlegt en frekar grunnt; rökfærslan er einhliða málsvörn án þess að viðurkenna nokkra gagnrýni á hugmyndafræðina sjálfa.
← Til baka á forsíðu