vb.is
2026-06-05 10:43
Án opinberra hækkana hefðu kjarasamningar haldið
Greinin fjallar um mat Íslandsbanka á áhrifum opinberra gjaldskrárhækkana á verðbólgu og kjarasamninga. Byggt er á þjóðhagsspá bankans og yfirlýsingum Seðlabankans, auk tilvísana í fyrri fréttir Viðskiptablaðsins og greiningu Arion banka. Niðurstaðan er sú að opinberar hækkanir hafi líklega ráðið úrslitum um hvort forsenduákvæði kjarasamninga virkjist.
Einkunn Vitans: 8/10
Mat Vitans
Greinin sýnir vel fram á hvernig opinberar gjaldskrárhækkanir þrýstu verðbólgu yfir viðmið kjarasamninga, studd nafngreindum heimildum. Viðbrögð stjórnvalda vantar þó.
Gagnrýni Vitans
Greinin er vel sett saman og byggir á nafngreindum heimildum: Bergþóru Baldursdóttur, hagfræðingi Íslandsbanka, þjóðhagsspá bankans, yfirlýsingu peningastefnunefndar Seðlabankans og fyrri greiningu Arion banka. Heimildirnar eru staðfestanlegar og blaðamaður eða ritstjórn setur þær í samhengi á skýran hátt. Sérstök ástæða er til að gefa greininni hærra einkunn en ella, þar sem tekið er saman efni frá fleiri en einum aðila og Seðlabankinn notaður til að renna stoðum undir meginþráðinn, sem dregur úr hættunni á einhliða framsetningu.
Það helsta sem skortir er sjálfstætt mat frá stjórnvöldum eða fjármálaráðuneytinu. Greinin dregur skýra ályktun um að ríkisstjórnin sjálf beri ábyrgð á verðbólguskotinu, en engin svör eða viðbrögð frá henni eru leitað. Þótt greinin sé birt sem ritstjórnarefni, og því sé eðlilegt að hún dragi ályktanir, hefði hún styrkst verulega ef stjórnvöld hefðu fengið tækifæri til að bregðast við matinu. Tölulegar fullyrðingar um verðbólguspá (5,1%, 4,3%, 3,8%) eru allar raktar til Íslandsbanka og þar með staðfestanlegar. Lokaorð greinarinnar eru vel mótuð og draga saman heildarstöðuna án ýkju; framsetningin er sannfærandi frekar en málflutningur.
