visir.is
2026-05-11 14:31
Sveltum fyrir 100 milljarða – ár eftir ár
Skoðanagrein Björns Ólafssonar um sjávarútvegsmál, þar sem hann sakar Hafrannsóknastofnun um að þjóna sérhagsmunum útgerðar frekar en þjóðinni. Höfundur raðar upp tilvitnunum í stofnstærðarmat Hafró yfir áratuga skeið til að sýna óstöðugleika í vísindalegri ráðgjöf, og tengir loðnuveiðar við hnignun þorskstofnsins. Greinin er skýrt merkt sem skoðun.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Skoðanagrein um sjávarútvegsmál leggur fram áhugaverða tímalínu um breytingar á stofnstærðarmati Hafró, en alvarlegar spillingarásakanir standa án nafngreindra dæma og lykilfullyrðingar eru ósannreynanlegar.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein, og þar með má meta hana á forsendum röksemdafærslu og heiðarleika fremur en hefðbundinnar jafnvægiskröfu. Björn sýnir þekkingu á sjávarútvegsmálum og leggur fram ítarlega tímalínu yfir breytingar á stofnstærðarmati Hafró frá 1999 til 2025; þetta er styrkleikaatriði greinarinnar, þar sem lesandinn getur í mörgum tilvikum borið tilvitnunarmöl við opinber gögn Hafró. Tilvísun í Hjálmar Vilhjálmsson og rannsóknir hans um samspil loðnu og þorsks gefur greinini ákveðna fræðilega forankrun.
Af hinu hliðinni er rökstuðningurinn marklaus á mörgum stöðum. Höfundur fullyrðir að „fjöldi virtra rannsókna" staðfesti afstöðu hans, en tilgreinir enga þeirra nema ónafngreindar „nýjustu rannsóknir" og ummæli Hjálmars Vilhjálmssonar frá 2003. Lykilfullyrðingin um 100 milljarða króna tap byggist á eigin útreikningum höfundar, en forsendurnar eru ekki birtar þannig að þær séu sannreynanlegar. Þá gerir hann alvarlegar ásakanir um kerfisbundna spillingu, „plantun" fólks í stjórnkerfi og samsæri milli Hafró, útgerðar og stjórnmálamanna, en án eins nafngreinds dæmis um slíka ráðningu eða tengsla. Listi yfir fyrirtæki í eigu „kvótakónga" er settur fram án heimilda um eignarhald. Fullyrðingin um að Hafró sé nánast að „leita blessunar hjá sjálfum sér" innan ICES er áhugaverð gagnrýni á mögulega hagsmunaárekstra, en er sett fram sem staðreynd frekar en sem tilgáta sem þyrfti nánari rökstuðning. Sem skoðanagrein er hún áskorunarverð, en heiðarleiki rökstuðnings krefst þess að aðskilja staðfest efni frá tilgátum, og þar verður greinin of oft á gráu svæði.