Greinin er í raun langur viðtalsúrdráttur við einn heimildamann, Eirík Bergmann prófessor í stjórnmálafræði. Hann er trúverðug heimild sem sérfræðingur, en vandinn er að hann er eina raddin í fréttinni. Þegar greinin ber fram mat á stöðu Samfylkingarinnar, Flokks fólksins og Sjálfstæðisflokksins, og víkur jafnvel að möguleikum á endurnýjun í forystu Samfylkingarinnar, væri eðlilegt að leita til fulltrúa þessara flokka eða a.m.k. annars fræðimanns til samanburðar. Raddflóra greinarinnar er einsleit og framsetningin gerir mat eins sérfræðings að ramma frásagnarinnar án nokkurs mótvægis.

Einnig er vert að nefna að greinin endurtekir sig; sama efnisatriðið um viðvörunarmerki forsætisráðherra birtist bæði í inngangi, í beinu tilvitnun og svo aftur í samantektarmálsgrein. Þessi endurtekning bætir ekkert við efnislega og bendir til óvandaðs klipps. Þá vantar nánast alveg tölulegar upplýsingar til að rökstyðja þær fullyrðingar sem settar eru fram; hvorki eru nefndar hlutfallstölur né sætafjöldi til að staðfesta að þetta sé „versta útkoma Samfylkingarinnar í Reykjavík" eða að Flokkur fólksins hafi ekki náð manni inn. Lesandi verður að treysta orðum sérfræðingsins án þess að geta sannreynt fullyrðingarnar innan greinarinnar sjálfrar.

Greinin er í raun endursögn á viðtali RÚV við einn pólitíkus og uppfyllir þannig hlutverk hraðfrétta á kosningakvöldi. Heimildakeðjan er gagnsæ: RÚV er nafngreint sem uppspretta viðtalsins og tilvitnanir eru beinar. Það er þó vert að nefna að hér er um endurbirta efnisöflun að ræða, ekki frumfréttamennsku blaðsins sjálfs. Ekkert mótvægi er boðið upp á; enginn andstæðingur, flokksfélagi eða sérfræðingur fær að tjá sig um stöðuna. Í samhengi kosningakvölds, þegar niðurstöður renna hratt inn, er það skiljanlegt að greinin sé stutt og einróma. Framsetningin er tiltölulega hlutlaus; blaðamaðurinn lætur Guðmund Árna tala og bætir litlu við nema stuttri lýsingu á aðstæðum. Veikleikinn er fyrst og fremst sá að lesandinn fær ekki sjálfstæða staðfestingu á þeim tölum sem vísað er til, þótt á kosningakvöldi séu slíkar tölur almennt aðgengilegar öllum.

Greinin byggir á tveimur nafngreindum heimildarmönnum, oddvitum Byggðalistans og Sjálfstæðisflokksins, og vísar til opinberra kosningaúrslita sem lesandinn getur auðveldlega sannreynt. Þetta er frétt um staðbundna sveitarstjórnarkosningar og viðbrögð aðila, sem er hefðbundin fréttamennska. Aðalveikleikinn er sá að Framsóknarflokkurinn, sem er meginviðfangsefni gagnrýninnar í fréttinni, fær ekkert svigrúm til andsvara. Fyrirsögnin lýsir „vaxandi óánægju með Framsókn" sem staðreynd, en í raun er þetta túlkun eins manns, oddvita samkeppnislista. Fréttamaðurinn hefði átt að leita til oddvita Framsóknar til að gefa greinina lágmarkseftirlit með jafnræði, sérstaklega þar sem fyrirsögnin ver sér ekki með fyrirvara á borð við „að mati oddvita Byggðalistans." Kosningatölurnar eru þó skýrar og sannanlegur grunnur liggur að baki meginfullyrðingunni um fylgistap Framsóknar. Fréttin er því nothæf en ófullkomin; hún spilar frekar í hendur sigurvegaranum en gefur heildarsýn á pólitíska stöðuna.

Greinin er í raun eins konar eintal formanns Pírata eftir slæman kosningadag; öll efnisleg sjónarmið koma frá Oktavíu Hrund og enginn annar aðili er spurður, hvort sem það er stjórnmálafræðingur, fulltrúi annars flokks eða óháður sérfræðingur. Það er aðalveikleikinn. Fullyrðing Oktavíu um að Reykjavík verði „hættulegra" fyrir hinsegin fólk og innflytjendur stendur án mótvægis; ekkert er rætt við þá flokka sem mynda nýjan meirihluta eða fengið viðbrögð þeirra við slíkri ásökun. Þetta skiptir máli því lesandinn fær einungis túlkun tapara kosninganna á niðurstöðunni. Fyrirsögnin er tekin beint úr munni viðmælanda og sett fram sem fréttatitill án fyrirvara, sem gerir hana frekar að kynningarefni en hlutlausri frétt. Kosningaúrslitin sjálf eru almennt aðgengileg og þarfnast ekki sérstakrar heimildar, en greinin bætir engu samhengi við; engar tölur eru birtar um gengi flokksins, samanburður við fyrri kosningar vantar og fullyrðingin um „gott gengi" í Borgarbyggð er án nánari skýringa. Sem viðtal við formann lítils flokks eftir tap myndi greinin duga betur ef henni væri merkt skýrt sem einstaklingsviðtal, en hún er birt undir almennri fréttaflokkun.

Fréttinni er ábótavant þegar kemur að jafnvægi. Öll beinu tilvitnunin koma frá Jónasi Garðarssyni, formanni samninganefndar farmanna, og sjónarmið Eimskips birtast hvergi sem viðbrögð eða jafnvel sem tilraun blaðamanns til að ná í andsvör. Það er munur á því að geta ekki náð í viðmælanda og að sleppa því alfarið; hér er ekki ljóst hvort Eimskip hafi yfirhöfuð verið leitað til. Setningin um að Eimskip hafi talið fyrra verkfallið ólögmætt er eina vísbending lesandans um afstöðu félagsins, en hún er stutt og án nánari útskýringar eða heimildar. Viðfangsefnið, starfsöryggi sjómanna og félagaskrá í erlendum dótturfyrirtækjum, er flókið og snertir bæði skattaleg og lögfræðileg álitaefni. Þar hefði þurft ítarlegri samhengisgrein eða a.m.k. staðfestingu á fullyrðingum Jónasar um „skúffufyrirtæki í Færeyjum" og önnur skattskilyrði. Samanburðurinn við Icelandair kemur frá Jónasi sjálfum en blaðamaðurinn setur hann ekki í samhengi, sem gerir það að verkum að pólitískt málefni Sjómannafélagsins birtist ómotsagt sem hlutlaus lýsing á stöðu mála.

Greinin er dæmigerð stutt kosningakvöldsfrétt, byggð á beinni útsendingu Sýnar og RÚV, og miðar að því að draga fram viðbrögð eins oddvita. Það er eðlilegt á kosningakvöldi þar sem margar stuttar fréttir birtast samhliða. Vandinn er hins vegar sá að fyrirsögnin gefur til kynna efnisgrein um framtíð Borgarlínunnar, en greinin sjálf er einungis referat af orðum Péturs; engin sjálfstæð heimild eða gagnaatriði styðja fullyrðinguna um að nýr meirihluti muni stöðva verkefnið. Blaðamaðurinn bætir ekki samhengi við, til dæmis afstöðu Sjálfstæðisflokks og Miðflokks til Borgarlínunnar, sem hefði verið einfalt og aukið fréttaverðmæti greinarinnar til muna. Setningin „Hann virkaði svekktur" er túlkun blaðamannsins en er eðlileg lýsing á viðbrögðum í beinni útsendingu. Neikvætt er að greinin endurtekur sjálfa sig, næstum orðrétt; sama efnið birtist tvisvar í textanum, sem bendir til kerfislegrar villuviðvörunar eða tæknigalla við birtingu. Í heild er þetta þokkalegt en grunnt kosningakvöldsreferat sem hefði verið betra ef einhver andsvör eða samhengi fylgdu.

Greinin er birt sem skoðanagrein og ber að meta á forsendum rökstuðnings og vitsmunalegs heiðarleika. Höfundur byggir vandaða og heildstæða röksemdafærslu um tengsl efnahagslegs óöryggis, samfélagsmiðla og lýðræðislegrar afturfarar. Rökin eru innbyrðis samkvæm og framsetningin skýr. Veikleikarnir eru þó áberandi. Í fyrsta lagi vísar höfundur á nokkrum stöðum í „félagsfræðina" og „söguna" sem heimild, en nefnir aldrei einn fræðimann, eina rannsókn eða eitt dæmi úr sögunni til stuðnings. Fullyrðingin um að þjóðernishyggja og andstaða við mannréttindabaráttu hafi „færst í meginstraum" stendur án stuðnings úr kosningagögnum, skoðanakönnunum eða samanburðarrannsóknum, þótt slík gögn séu aðgengileg. Í öðru lagi er umfjöllunin um sveitarstjórnarkosningarnar sjálfar furðu þunn, miðað við fyrirsögnina: engar niðurstöður eru nefndar, engir flokkar, engin dæmi um þá hægrisveiflu sem höfundur lýsir. Greinin fjallar í raun um almennt siðferðilegt ástand Vesturlanda, ekki um íslensku kosningarnar sem lesandinn gæti ætlað sér að skilja betur. Í þriðja lagi er framsetningin einhliða á þann hátt að höfundur gerir ráð fyrir einni réttri túlkun á þróuninni, án þess að viðurkenna mótrökin: sú afstaða að gagnrýni á innflytjendastefnu eða femínisma geti átt sér raunhæfar forsendur án þess að vera afmennskun kemur hvergi til umfjöllunar. Skoðanagrein þarf ekki jafnvægi í sömu merkingu og frétt, en vitsmunalegt heiðarleika krefst þess að viðurkenna hvar rök andstæðingsins hafa einhvern kraft. Greinin er því vel rituð hugmyndagrein sem nær þó ekki þeim fræðilega þunga sem efnistökur hennar krefjast.

Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur kynntur sem sjómaður á smábátum, sem er til marks um gagnsæi. Styrkasti þátturinn er að höfundur vísar í nafngreindar grænlenskar skýrslur og tilgreinir tölulegar upplýsingar um hámarksafla og ráðgjöf fiskifræðinga; lesandi getur sannreynt þessar tölur í heimildunum sem gefnar eru upp. Hins vegar er rökstuðningurinn einhliða á þann hátt sem rýrir jafnvel skoðanagrein. Meginþversögnin er áberandi: höfundur lýsir veiðum langt umfram vísindalega ráðgjöf sem „sjálfbærri nýtingu" en kallar íslenska stefnu, sem fylgir ráðgjöf fiskifræðinga betur, „gjaldþrota stefnu". Þetta er nokkuð stórkostleg fullyrðing sem hvergi er rökstudd með gögnum um heilsu þorskstofna eða rækjustofna; hún hvílir á forsendu höfundar um að þorskstofninn sé of stór og éti upp rækju, en engin fiskifræðileg gögn eru lögð fram þeirri kenningu til stuðnings. Ásakanir á hendur Hafrannsóknastofnun eru alvarlegar: að stofnunin hafi „rekið gjaldþrota stefnu í áratugi" og meðvitað fórnað rækjustofnum. Ekkert er sótt í rannsóknir eða mat Hafró sjálfs til stuðnings eða andmæla, og sjónarmið fiskifræðinga koma hvergi fram. Jafnvel fyrir skoðanagrein veikir slíkt trúverðugleikann, þar sem rökin verða að lokum eingöngu byggð á trú höfundar frekar en greiningu gagna. Tilvísun í fish-break.com er ekki sterk heimild; vefsíðan er ekki viðurkennt fiskifræðirit. Þá er undirliggjandi rökfærslan sérkennileg: ef grænlensk stjórnvöld veiða nærri tvöfalt eða þrefalt meira en fiskifræðingar ráðleggja, er erfitt að sjá hvernig það telst „sjálfbær nýting" nema höfundur hafni vísindalegri ráðgjöf sem slíkri. Sú afstaða kemur ekki skýrt fram heldur er hulda í jákvæðum samanburði við Grænland.

Greinin er birt sem skoðun og skal metin á forsendum röksemdafærslu og hugmyndalegs heiðarleika, ekki heimildajafnvægis. Sem pólitískt pistill er textinn stuttur og einfaldur: höfundur setur fram greinilega og skýra túlkun á sundrungu vinstri manna, frá stofnun VG til nútímans. Röksemdafærslan byggir hins vegar nánast eingöngu á frásögn sem er yfirborðskennd og mátaður í eina flata söguþráð. Fullyrðingin um að „ákafi kratanna að koma Íslandi í Evrópusambandið" hafi eitt og sér „eitrað" sameiningarvettvanginn er sett fram sem augljós staðreynd án nokkurs rökstuðnings. Flokkur Fólksins er talinn „kannski eina raunhæfa von" fólks sem stendur höllum fæti, en sú fullyrðing er hvorki rökstudd né sett í samhengi við stefnur annarra flokka. Ekkert í pistlinum reynir að takast á við gagnrök eða skoða hvort túlkunin á átta ára ríkisstjórnarsetu VG sé eina möguleg lesning. Hugmyndin um „varanlega sundrun" er áhugaverð en stendur án nokkurrar greiningar á því hvað „varanlegt" þýðir í stjórnmálum. Á endanum er þetta fremur upphrópun en rökstudd hugleiðing; ritmennska og rökfærsla ná ekki því marki sem vert er að krefjast jafnvel af stuttu skoðanapistli.

Greinin er bein og fréttatengt yfirlit yfir endurnýjun í borgarstjórn Reykjavíkur eftir kosningar. Heimildir eru opinberar kosninganiðurstöður og opin skrá yfir borgarfulltrúa, sem lesandi getur sjálfur sannreynt. Þó ber að nefna nokkur atriði sem veikja ritstjórnarlega vönduninni. Í fyrsta lagi segir fyrirsögnin „16 af 23" en í textanum eru aðeins reiknuð sjö nöfn nýliða úr Sjálfstæðisflokknum þegar sex voru boðuð; þetta er reikningsvilla, þar sem sex af níu eru sagðir nýir en sjö nöfn eru talin upp. Slíkt misræmi greinir á milli fyrirsagnar og efnis. Í öðru lagi er einhver slúður í innsláttarvillum eða nöfnum: „Líf Magneudóttir" lítur út fyrir að vera villuprentun. Þá endar greinin á setningunni „Þessi eru ný í borgarstjórn:" án þess að listi fylgi, sem bendir til þess að textinn sé ófullgerður eða klippt. Efnislega er framsetningin hlutlaus; flokkarnir fá jafna meðhöndlun og ekkert mat er lagt á úrslitin. Engar skoðanir eru kynntar sem staðreyndir. Veikleikinn liggur í tölulegum misræmum og smekkleysum í frágangi.