vb.is
2026-08-16 17:19
Tvísýn staða á vinnumarkaði
Ritstjórnargrein um stöðu kjarasamninga og yfirvofandi endurskoðunarpunkt í september 2025. Greinin vísar í samningsákvæði, verðbólgumælingar og sögulega hliðstæðu frá 2014-2015 til að rökstyðja þá afstöðu að samningsaðilar og stjórnvöld þurfi að bregðast við til að forða samningsrofi.
Einkunn Vitans: 8/10
Mat Vitans
Vel rökstuddur ritstjórnarpistill um yfirvofandi endurskoðun kjarasamninga, studdur tölum og sögulegri hliðstæðu. Nokkrar fullyrðingar þyrftu betri tölulegan stuðning.
Gagnrýni Vitans
Greinin er merkt sem ritstjórnargrein og er því metin á forsendum rökstuðnings og hugmyndaframsetningar, ekki jafnvægis heimilda. Á þeim forsendum stendur hún vel. Röksemdin er skýr: forsendur kjarasamninganna frá mars 2024 eru í hættu vegna verðbólguþróunar og ef samningum verður sagt upp getur það orðið dýrkeypt. Greinin vísar í nafngreind tímamót (samningur 7. mars 2024, endurskoðunarpunktar, 4,95% og 4,7% viðmið, ársverðbólgu í júlí 5,3%), sem gerir kjarnafullyðringarnar sannreynanlegar. Sögulega hliðstæðan frá 2014 og 2015 er rökstudd tölum (2,8% launahækkun, allt að 30% kennarar/læknar, 7,2% í nýjum samningum), sem styrkir rökin. Veikasti hlekkurinn er fullyrðingin um stríðið í Íran og olíuverð sem ytri þátt; þetta er óljós tilvísun sem vantar nánari útskýringu, enda hefur ekki verið vísað til formlega skilgreinds stríðs í Íran á þessum tíma, þótt óljóst sé hvort átt er við svæðisbundna stöðu. Einnig er setningin um opinber gjöld „langt umfram það sem eðlilegt getur talist" matskennd án tölulegs stuðnings. Þetta er þó ritstjórnargrein og slíkt mat er ekki óeðlilegt innan tegundarinnar. Á heildina litið er þetta vel rökstuddur og greinargóður ritstjórnarpistill sem gefur lesandanum raunveruleg viðmið til að meta stöðuna sjálfur.
