vb.is
2026-07-19 17:05
Stórvirku vinnuvélarnar í kolanámunni
Leiðari Viðskiptablaðsins gagnrýnir ríkisstjórnina harkalega fyrir aðgerðaleysi gagnvart kólnun á fasteigna- og byggingamarkaði. Greinin byggir að mestu á tölum frá Samtökum iðnaðarins og viðtali við aðalhagfræðing þeirra, ásamt tilvísun í eigin fréttaumfjöllun blaðsins. Tónninn er eindregið gagnrýninn á sitjandi stjórnvöld og birtist sem ritstjórnarskoðun.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Leiðari Viðskiptablaðsins gagnrýnir ríkisstjórnina fyrir aðgerðaleysi á fasteignamarkaði. Tölur frá SI styðja kjarnann en röksemdir veikjast af gífuryrðum og skorti á svörum stjórnvalda.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem leiðari, þ.e. ritstjórnarskoðun, og ber að meta á forsendum röksemdafærslu og heilinda fremur en fjölbreyttra heimilda. Í þeim ramma er hún vel saman sett: tölulegar forsendur um hlutfall íbúða sem seljast undir fasteignamati eru tilgreindar, uppruni þeirra rakinn til eigin umfjöllunar í Viðskiptablaðinu og talna frá Samtökum iðnaðarins, og bein tilvitnun í Ingólf Bender, aðalhagfræðing SI, styður kjarna röksemdafærslunnar. Staðhæfingin um fjörutíu prósenta fækkun starfa í byggingargeiranum og skattsporið upp á 190 milljarða er rakin til SI, sem gerir lesanda kleift að sannreyna þau gögn.
Það sem veikir leiðarann sem röksemdafærslu er hversu einhliða myndin er dregin upp. Ríkisstjórninni er gefinn enginn vettvangur til svara; enginn talsmaður stjórnvalda er nefndur eða birt tilvitnun í sjónarmið þeirra. Leiðari þarf ekki jafnvægi í hefðbundnum skilningi, en þegar hann heldur fram að ráðherrar hafi aldrei tjáð sig um málið hefði verið sannfærandi að sýna fram á að blaðið hafi reynt að ná til þeirra og fengið engin svör. Þá verður tónninn á köflum frekar kaldhæðnislegur en rökræður; ummæli um „brosandi forsætisráðherra" á samfélagsmiðlum og Marínó G. Njálsson, bloggara, eru höfð til skemmtunar en bæta engu efnislega við rökin. Vísindalega staðhæfingin um að kólnun á fasteignamarkaði sé „undanfari djúps samdráttarskeiðs" er sett fram án nokkurra tilvísana í rannsóknir eða tiltekna hagsögulega atburði, sem veikir þann lið röksemdafærslunnar. Á heildina litið er þetta skýrt og kraftmikið álit með nokkuð góðri heimildanotkun miðað við tegund, en kæfir eigin sannfæringarkraft með því að fara of langt í gífuryrði á kostnað upplýstra raka.
