visir.is
2026-05-22 06:33
Mikill munur á fjölda útskrifaðra úr framhaldsskóla eftir grunnskólum
Greinin fjallar um nýja skýrslu mennta- og barnamálaráðuneytisins sem sýnir mun á fjölda og einkunnum nemenda sem útskrifast úr framhaldsskóla eftir grunnskólum. Byggt er á opinberum gögnum sem birt voru á vef Alþingis. Greinin er ítarleg í tölulegri framsetningu en býður upp á takmarkaða greiningu og engin viðtöl við sérfræðinga eða aðra aðila.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Frétt Vísis um menntaskýrslu ráðuneytisins byggir á staðfestum opinberum gögnum en er endurtekningasöm, skortir viðtöl við sérfræðinga og fyrirsögnin ýkir „mikinn mun" sem greinin sjálf setur fyrirvara við.
Gagnrýni Vitans
Sterkasta hliðin á þessari frétt er að hún byggir á skýrri og tilgreindri heimild: opinberri skýrslu mennta- og barnamálaráðuneytisins sem birt var á vef Alþingis, unnin að beiðni nafngreindra þingmanna. Gögnin eru sannreynanleg og lesandinn getur leitað þeirra sjálfur. Ráðuneytið er einnig beint tilvitnað til að vara við beinum samanburði einkunna milli skóla þar sem samræmt námsmat var ekki til staðar, sem er mikilvægur fyrirvari sem blaðamaður sýnir dómgreind í að nefna.
Veikleikar greinarinnar eru hins vegar nokkrir. Í fyrsta lagi er hún mjög endurtekningasöm; sömu upplýsingarnar um tilurð skýrslunnar og efni hennar birtast tvisvar í fullu textanum, sem bendir til klaufalegs klippiferlis frekar en vandaðrar ritstjórnar. Í öðru lagi er greinin nánast alfarið upptalning á tölum úr skýrslunni án þess að viðtöl séu tekin við fræðimenn, skólameistara eða fulltrúa sveitarfélaga sem gætu sett niðurstöðurnar í samhengi. Blaðamaðurinn bætir sjálfur við nokkrum reiknidæmum, til dæmis hlutfallsútreikningi Fellaskóla og Hagaskóla, sem er gagnlegt, en sú greining stendur ein án þess að sérfróður aðili staðfesti forsendurnar. Í þriðja lagi er framsetning fyrirsagnarinnar ákveðinn veikleiki: hún leggur áherslu á „mikinn mun" en greinin sjálf bendir endurtekið á að samanburður sé erfiður vegna skorts á samræmdu námsmati og vegna þess að félagsleg staða foreldra sé helsti áhrifaþátturinn. Fyrirsögnin dregur þannig dálítið úr þeim fyrirvörum sem meginmálið sjálft inniheldur. Loks er vert að nefna að fréttablaðamaðurinn vísar í eldri frétt Vísis um brautskráningarhlutfall til samanburðar, sem er vel gert, en hefði mátt rökstyðja betur að samanburðurinn sé ekki bein hliðstæða þar sem tímabilin og viðmið eru ólík (fjögur ár gegn þremur árum).