visir.is
2026-05-29 09:47
Tangarhald á lífæð samfélagsins
Skoðanagrein framkvæmdastjóra Viðskiptaráðs þar sem hann krefst þess að Alþingi banni forgangsréttarákvæði í kjarasamningum, með vísan í deilu Icelandair og flugmanna. Höfundur vísar í dóm Mannréttindadómstóls Evrópu og frumvarp á Alþingi til stuðnings máli sínu, en rök eru nánast eingöngu frá sjónarhóli atvinnurekenda.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Skoðanagrein framkvæmdastjóra Viðskiptaráðs sem krefst banns við forgangsréttarákvæðum. Röksemdafærslan styðst við sannreynanlegar heimildir en sniðgengur mótrök stéttarfélaga næstum alfarið.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun og höfundur er nafngreindur sem framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs, sem er til bóta: lesandinn veit strax hvaðan rökin koma. Þar er þó kjarni gagnrýninnar líka fólginn. Höfundur setur fram eina túlkun á forgangsréttarákvæðum, þ.e. að þau séu „tangarhald" fámenns hóps, en víkur ekki einu orði að þeim rökum sem stéttarfélög og vinnuréttarfræðingar hafa fært fyrir slíkum ákvæðum: verndun gegn undirboðum, trygging faglegra lágmarkskrafna og samningsstöðu launafólks gagnvart stórum fyrirtækjum. Þetta dregur úr vitsmunalegu heiðarleika greinarinnar þótt hún sé skoðanagrein, því sterkasta röksemdafærslan tekst á við bestu mótrökin. Tilvísunin í dóm Mannréttindadómstólsins frá 2006 (Sørensen og Rasmussen gegn Danmörku) er staðreynd sem hægt er að sannreyna og styrkir greinina. Sama á við um vísun í frumvarp á Alþingi, þótt hvorki nafn frumvarps né þingskjalsnúmer sé gefið upp, sem gerir sannreyningu erfiðari en nauðsynlegt er. Framsetningu deilunnar sjálfrar er stillt þannig upp að fullyrðingar Icelandair fá meiri pláss og eru settar fram sem almenn staðreynd, á meðan svör formanns Félags íslenskra atvinnuflugmanna fá eina setningu og eru sett í mótvægisstöðu. Fyrir skoðanagrein er þetta ásættanlegt en dregur úr sannfæringarkrafti. Niðurstaðan, krafa um löggjöf, er skýr og heiðarleg. Greinin stendur vel sem hagsmunaleg málflutningsgrein en nær ekki þeirri vitsmunalegu dýpt sem hún gæti ef höfundur hefði tekist á við mótrök frekar en að víkja þeim til hliðar.