Einstakt tækifæri til að auka kaupmátt sem við gætum misst af næstu 30 árin!!
Skoðanagrein í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem höfundur, fyrrverandi stjórnandi hjá EBRD, teflir fram umfangsmiklum tölum um kaupmáttarávinning af evruupptöku. Greinin er merkt sem skoðun og höfundur gerir bakgrunn sinn skýran, en nánast allar lykiltölur eru sóttar í hans eigin ómetnu greiningu. Engin mótrök gegn evruupptöku eru viðurkennd.
Birt sem skoðanagrein, og það rétta fyrst: höfundur gefur upp nafn, feril og fagbakgrunn, endurtekur ítrekað að um sviðsmyndir sé að ræða en ekki loforð, nefnir skilyrði (virk samkeppni, agi í ríkisfjármálum) og vísar á vefsíðu þar sem forsendur eiga að liggja. Það er meira gagnsæi en algengt er í kosningaskrifum.
En burðarásinn stenst ekki skoðun sem sjálfstæð röksemdafærsla. Nær allar tölur eru merktar „í minni greiningu“, „sviðsmyndir mínar“, „í mínum samanburði“; lesandinn er beðinn um að treysta útreikningum sem hvergi eru ritrýndir og vísað er á vefsíðu höfundar sjálfs. Tölurnar eru heldur ekki innbyrðis samkvæmar: kaupmáttaraukning heimila er sögð 18–45% á einum stað en 10–45% á öðrum. Dæmið um fimmtíu milljóna lánið er verra: vaxtasparnaðurinn er sagður 170–210 þúsund á mánuði, en niðurstaðan verður svo 250 þúsund króna „aukið ráðstöfunarrými“, sem er stærri tala en sparnaðurinn sem hún á að byggja á. Marel-tilvísunin er svo lausbeisluð með öllu: ónefndur forstjóri, ódagsett, engin bein orð.
Alvarlegasti veikleikinn er þó þögnin um hina hliðina. Hvergi er minnst á Maastricht-skilyrðin, tímalengdina að evruupptöku, tap sjálfstæðrar peningastefnu, ósamhverf áföll eða reynslu Írlands og Spánar af lágum vöxtum Seðlabanka Evrópu. Grein sem lofar 11–18% varanlegri aukningu landsframleiðslu skuldar lesandanum að minnsta kosti eina málsgrein um það sem gæti farið öðruvísi. Höfundur segir réttilega að evran komi ekki í stað góðrar hagstjórnar, en dregur enga ályktun af því.
Niðurstaða: hófstillt í orðavali, óhófstillt í tölum. Læsileg og einlæg málsvörn sem hefði orðið mun sterkari með einni utanaðkomandi heimild og einni viðurkenndri mótbáru.