Gylliboð
Pistill Sólveigar Önnu Jónsdóttur úr Sunnudagsblaðinu, endurbirtur á mbl.is undir fréttaflokki. Greinin styðst við eina nafngreinda skýrslu til að hrekja rök já-sinna í Evrópusambandsumræðunni, en fjarlægir sig frá kjarna þeirra raka og notar sönnunargögn í aðra áttina eingöngu.
Skoðanapistill sem birtur er undir flokknum Fréttir. Sú ákvörðun er ritstjórnarleg í sjálfu sér og hún er ekki bætt með því að höfundurinn er aðeins nefndur með nafni, án þess að lesandinn fái að vita hvaða stöðu hún hefur í íslenskri verkalýðshreyfingu og opinberri umræðu. Eina línu hefði þurft. Hún vantar.
Rökfærslan hvílir á veikri undirstöðu. Pistillinn opnar á því að já-sinnar lofi lægri vöxtum og verðbólgu, en svarar þeim rökum aldrei; í staðinn er umræðunni snúið yfir í húsnæðismál og sagt að lausnin finnist ekki í Evrópu. Þar er sleppt einu atriði sem hefði skipt máli fyrir lesandann: húsnæðisstefna er að mestu í höndum aðildarríkjanna sjálfra, ekki sambandsins. Að leiða af háum leiguverðum í Madríd eða Dublin að aðild myndi ekki bæta íslenskan húsnæðismarkað er stökk sem greinin gerir án þess að staldra við það. Andstæð sjónarmið eru ekki nefnd, ekki heldur til að afgreiða þau.
Heimildanotkunin er ójöfn. Evrópsku talnanna er sótt í skýrslu sem er nafngreind, en aðeins með íslenskri þýðingu titilsins, án höfunda og ártals, og Social Europe er kynnt sem „hin virta hugveita“ þótt vettvangurinn sé fyrst og fremst útgáfa með skýra stjórnmálalega afstöðu. Talan um 60-70% af tekjum í leigu er sett fram án þess að tilgreint sé hvaða borgir eða hvaða tekjuhópar; „nokkur bandalagsríki“ eru ónefnd. Lesandinn getur í grunninn leitað skýrsluna upp, svo þetta er heimild, en hún er gerð óþarflega óaðgengileg.
Þyngri er hitt: fullyrðingarnar um Ísland fá enga tölu. Að staðan sé „um margt betri hér“ og að íslenskt launafólk hafi sterkari samningsstöðu en víðast á meginlandinu eru einmitt þau atriði sem allur pistillinn hangir á, og þau eru sett fram sem sjálfsagður hlutur. Evrópa er mæld, Ísland er staðhæft. Samanburðartölur um greiðslubyrði leigjenda hér, sem eru til hjá Hagstofunni og HMS, hefðu styrkt röksemdina hefðu þær hallað réttri leið.
Orðavalið er hreinskilnislega afstöðutekið, „gylliboð“, „hlaupa í fangið á kerfi“, og það er í fullum rétti í pistli. Vandinn er ekki afstaðan heldur að greinin nýtur trausts fréttaefnis án þess að standa undir kröfum þess, og að rökin snúa aldrei að því sem þau segjast hrekja.
