visir.is
2026-08-22 07:02
Horfum á heildarmyndina – og til lengri tíma
Formaður BHM færir rök fyrir því að verðbólgan sé samspil margra þátta og að ábyrgðin á stöðugleika liggi jafnt hjá fyrirtækjum, hinu opinbera og launafólki. Greinin er skýrt merkt sem skoðun og hagsmunatengsl höfundar liggja fyrir. Röksemdafærslan er skipuleg en veikist þar sem umdeildustu fullyrðingunum er slegið fram án raunverulegs rökstuðnings.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Skipulögð og hófstillt hagsmunagrein formanns BHM, en umdeildasta fullyrðingin um að launaþróun sé afleiðing en ekki orsök er sett fram án rökstuðnings.
Gagnrýni Vitans
Vísir birtir þetta undir skoðanamerkingu og höfundur er kynntur sem formaður BHM, sem er rétt og nauðsynlegt: lesandinn veit hvaðan sjónarhornið kemur. Innan þess ramma er margt vel gert. Greiningin á verðtryggingu og sjálfvirkum hækkunum er óvenju hófstillt fyrir hagsmunagrein; höfundur gengur ekki lengra en efni standa til og gerir skýran greinarmun á því hvort slíkt fyrirkomulag auki verðbólgu eða geri hana þrálátari. Þar er hugsað af nákvæmni. Tilvísanir í Seðlabankann og Alþjóðagjaldeyrissjóðinn eru til raunverulegra stofnana, en þær eru almennt orðaðar: „ný greining“ án heitis, dagsetningar eða tölu. Lesandi sem vildi fletta þessu upp hefur lítið í höndunum, og hlutfallstalan um að 40% félagsmanna starfi á almennum vinnumarkaði er bandalagsins eigin án frekari vísunar.
Alvarlegri er þó veikleiki í rökfærslunni sjálfri. Höfundur nefnir að umræðan þrengist gjarnan niður í laun og kjarasamninga og hafnar þeirri nálgun sem of þröngri, en tekst hvergi á við efnisleg rök þeirra sem telja launaþróun umfram framleiðni hafa haft áhrif. Í staðinn er sett fram fullyrðing: varnarviðbrögð launafólks séu „afleiðing óvissunnar, ekki orsök hennar“. Þetta er einmitt kjarni deilunnar og því er slegið föstu án rökstuðnings. Ábyrgðin færist jafnt og þétt út á við, til fyrirtækja, hins opinbera og peningastefnunnar, á meðan hlutur eigin umbjóðenda er afgreiddur sem viðbragð. Sterkari grein hefði nefnt gagnrökin og svarað þeim; að sniðganga þau veikir annars vel byggða málsvörn.