Yngsti hópurinn hallast að nei
Frétt mbl.is um nýja könnun Maskínu fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna byggir á nafngreindri, þekktri könnunarstofu og rekur þróun milli mælinga í sumar. Aðferðafræðiupplýsingar vantar hins vegar alveg og tölurnar ganga ekki fullkomlega upp. Fyrirsögnin dregur fram undirhóp þar sem munurinn er hverfandi.
Heimildin er nafngreind og sannreynanleg: könnun Maskínu, birt daginn áður, með tölum sem lesandi getur flett upp. Fréttin gerir líka það sem margar könnunarfréttir sleppa, að setja mælinguna í samhengi við fyrri kannanir sömu stofu frá lokum júlí og 13. ágúst, og orðar þróunina með varúð („að því leyti sem greina má“). Það er heiðarlegri framsetning en algengt er.
En grunnupplýsingarnar vantar. Hvergi kemur fram hversu margir svöruðu, hvenær könnunin var framkvæmd, hvernig úrtakið var valið eða hver vikmörkin eru í prósentum talið. Fréttin fullyrðir að munurinn sé „innan vikmarka“ án þess að nefna tölu, sem gerir lesanda ómögulegt að meta hvort hækkun úr 47% í 48,8% á sex vikum sé raunveruleg hreyfing eða tölfræðilegur hávaði. Þá stangast tölurnar á: 51,3% og 48,8% gera 100,1%. Smáatriði, en það hefði átt að stöðva við yfirlestur.
Fyrirsögnin er þyngsta framsetningarvalið. Munurinn hjá 18 til 29 ára er 51,2 á móti 48,8, sem í undirhópi könnunar er nánast örugglega vel innan skekkjumarka og byggir á fáum svarendum. Að gera slíkt hlutfall að aðalfrétt, án þess að nefna fjölda svarenda í hópnum, ýkir vissu sem gögnin standa ekki undir. Eitt símtal í tölfræðing eða stjórnmálafræðing hefði lagað þetta.
Niðurstaða: hefðbundin, hraðunnin könnunarfrétt með nafngreindri heimild en of þunnri aðferðafræði og fyrirsögn sem gengur lengra en tölurnar leyfa.
