Þorsteinn Pálsson: Bandaríkin hafa kúvent og við verðum að endurmeta stöðuna

Fyrirsögnin gerir rétt: hún eignar Þorsteini fullyrðinguna. Inngangurinn gerir það hins vegar ekki. Þar segir í rödd miðilsins sjálfs að „stóru umskiptin í heiminum“ séu þau að Bandaríkin séu „orðin tollmúraríki“ og að Evrópa sé „í broddi fylkingar“ gegn fjölþáttaógnum. Þetta er greining viðmælandans, ekki hlutlaus lýsing, og hún er sett fram án nokkurs fyrirvara. Lesandi sem les aðeins inngang og fyrirsögn getur ekki greint á milli þess sem miðillinn fullyrðir og þess sem gesturinn heldur fram.

Viðtalsformið sjálft kallar ekki á mótrödd, og það er rétt að meta greinina á forsendum sínum. En spyrjandinn gengur lengra en að hlusta: hann opnar með staðhæfingu („aðildarsamningar annarra ríkja sýna svart á hvítu að það er hægt að semja um sérlausnir“) og tekur síðan undir næstu spurningu líka. Fullyrðingar sem eru umdeildar í íslenskri umræðu, að Ísland hafi „í stórum dráttum fengið þær sérlausnir sem við höfum óskað eftir“ og að samningsstaðan sé sterkari nú, fá enga eftirfylgni. Hugtakið „25% aðild“ er látið standa óskýrt. Þá beinir Þorsteinn nafngreindri ávirðingu að forystumönnum Nei-hreyfingarinnar um að hafa brugðist; ekkert bendir til að leitað hafi verið viðbragða, sem hefði verið einföld ráðstöfun.

Það sem greinin gerir vel: viðmælandi er nafngreindur og hefur ótvíræða reynslu af efninu, vísað er í skýrslu atvinnuvegaráðuneytisins sem lesandi getur flett upp, tilvitnanir eru merktar og hlekkur á hlaðvarpið í heild gerir umritunina sannreynanlega. Það er meira gagnsæi en oft sést í slíkum útskriftum.

Niðurstaðan er samt sú að miðillinn ber boðskapinn fremur en að segja frá honum. Umræðuefnið er hápólitískt deilumál og inngangurinn stillir annarri hlið þess upp sem viðurkenndum veruleika. Það hefði mátt laga með einni setningu: „að mati Þorsteins“.