Ljós í óreiðu samtímans
heimildin.is 254 gr. 6.4
ruv.is 1680 gr. 6.2
visir.is 3654 gr. 6.0
vb.is 825 gr. 5.9
mbl.is 1383 gr. 5.7
dv.is 1303 gr. 5.2
mannlif.is 328 gr. 4.9
nutiminn.is 249 gr. 4.6
heimildin.is 254 gr. 6.4
ruv.is 1680 gr. 6.2
visir.is 3654 gr. 6.0
vb.is 825 gr. 5.9
mbl.is 1383 gr. 5.7
dv.is 1303 gr. 5.2
mannlif.is 328 gr. 4.9
nutiminn.is 249 gr. 4.6
vb.is 2026-08-27 11:45

„Í raun­heimum heldur stærðfræðin en frasarnir ekki“

Fréttin er endursögn á skoðanagrein Arnórs Inga Finnbjörnssonar á Vísi, þar sem hann gagnrýnir útreikninga Pawels Bartoszek á greiðslubyrði húsnæðislána. Miðillinn bætir engu við: hvorki er talað við Pawel, hagfræðing né sannreyndar þær tölur sem greinin byggir á. Fyrirsögnin er tekin orðrétt úr deiluskrifum annars aðilans.

Einkunn Vitans: 4/10
Mat Vitans
Skoðanagrein á Vísi endursögð sem frétt: Pawel Bartoszek er gagnrýndur með nafni en fær ekki að svara, tölur eru óstaðfestar og fyrirsögnin er orðræða annars deiluaðilans.
Gagnrýni Vitans

Öll efnisleg þyngd fréttarinnar kemur úr einni grein á öðrum miðli. Tilvísunin er vissulega skýr, „segir Arnór í grein á Vísi“, og það er ekki sjálfgefið; lesandinn getur fundið upprunann. Þar endar hins vegar vinnan. Pawel Bartoszek, sem er gagnrýndur með nafni og hvers útreikningar eru kallaðir frasar, fær ekki eina línu til að svara. Í umdeildu máli, þar sem tveir stærðfræðingar deila um forsendur, er það ekki smávægilegur galli heldur kjarnavandi: raddflóra fréttarinnar er einsleit þótt efnið sé tvíbent.

Tölurnar eru annað áhyggjuefni. Launaþróun umfram verðbólgu, 2,1% á Íslandi gegn 0,3% í Hollandi, verðbólgumeðaltöl í 25 ár, séreignarhlutfall í fjórum löndum: allt er þetta eignað Arnóri en engin frumheimild nefnd, hvorki Hagstofan, Eurostat né hollensk hagstofa. Þetta er ekki ósannreynanlegt í eðli sínu, en það er ekki sannreynanlegt innan fréttarinnar sjálfrar, og tölurnar kunna að vera stuttar gögnum í upprunagreininni. Þá er meginforsendan, að efnahagsþróun næstu þrjátíu ára verði eins og síðustu tuttugu og fimm, aldrei skoðuð. Sömuleiðis stendur ósvarað hvers vegna dæmið gefur báðum lántakendum jafnhá laun þegar fréttin nefnir sjálf að íslensk laun séu um 30% hærri. Sjálf niðurstöðutalan, kjarni málsins, kemur aldrei fram í textanum.

Framsetningin hallar líka. Fyrirsögnin gerir orðræðu annars deiluaðilans að rödd ritstjórnarinnar, og lokakaflarnir um „kosningabaráttu“ og „sölupunkt talsmanna ESB-aðildar“ eru fluttir áfram án nokkurs viðnáms. Það er fullkomlega lögmætt að fjalla um harða gagnrýni á útreikninga þingmanns. En þá þarf að hringja í þingmanninn, og gjarnan í þriðja aðila sem getur lagt mat á forsendurnar. Hér er skoðanagrein pökkuð sem frétt.

← Til baka á forsíðu