Ný Gallup könnun: Svarhlutfallið svo lágt að erfitt er að draga ályktanir
Greinin er birt sem ritstjórnarefni og byggir alfarið á þjóðarpúlsi Gallups sem RÚV birti, án sjálfstæðrar öflunar upplýsinga. Aðalatriðið, lágt svarhlutfall, er sett fram með tölum sem lesandi getur rakið, en aðferðafræðileg gagnrýnin fær engan sérfræðing sér til stuðnings. Alvarlegasti gallinn er innri mótsögn: greinin dregur afdráttarlausa orsakaályktun úr sömu könnun og hún segir ómarktæka.
Kjarninn í greininni gengur ekki upp röklega. Í öðrum efnisgrein er sveifla yngsta aldurshópsins skýrð með „áróðri Nei-sinna“ og því slegið föstu hvaða hugmyndir hafi náð til ungra kjósenda. Tveimur efnisgreinum síðar er sami hópur sagður byggja á svo fáum svörum að óvissan sé „enn meiri“. Höfundur getur ekki bæði notað töluna sem sönnunargagn um hugarfarsbreytingu og hafnað henni sem ómarktækri. Þetta er ekki smávægilegt orðalagsatriði heldur burðarvirki textans.
Aðferðafræðilega ábendingin sjálf á fullan rétt á sér og tölurnar eru raktar: úrtak 4.583, svarendur 1.792, svarhlutfall 39,1%. Þar er lesandinn á föstu landi. En greinin lætur ógert það sem hefði lyft henni: enginn tölfræðingur, enginn fulltrúi Gallups og engin viðmiðun við svarhlutfall fyrri kannana. Lækkandi svarhlutfall er alþjóðleg þróun og kannanafyrirtæki vigta úrtök á móti skekkju; hvorugt er nefnt. Símtal við aðferðafræðing hefði kostað lítið og breytt greininni úr getgátu í rökstudda gagnrýni.
Framsetningin er auk þess ekki hlutlaus þótt hún klæðist búningi tölfræðigagnrýni. Fullyrðingarnar um Evrópuher, auðlindir og fullveldi eru afgreiddar sem „fráleitar“ án nokkurs rökstuðnings eða tilvísunar, og engin rödd úr Nei-armi fær að svara þeirri lýsingu á eigin málflutningi. Í skoðanaskrifum má taka afstöðu, en fullyrðingar af þessu tagi þurfa efnislega undirstöðu, ekki upphrópun.
Niðurstaða: gild ábending um svarhlutfall grafin undan af innri mótsögn, órökstuddum sleggjudómum og algjöru sjálfstæðisleysi gagnvart frumheimildinni.
