Hver er munurinn fyrir vinstrið á EES og ESB?
Skoðanagrein Jökuls Sólbergs Auðunssonar á Vísi færir rök gegn ESB-aðild frá vinstri sjónarhóli og nefnir krónu sem höggdeyfi, ríkisskuldareglur ESB, viðskiptasambönd við Kína og takmarkanir innri markaðar á opinberum rekstri. Greinin blandar saman fjölmörgum tölum og fullyrðingum, sumar sannreynanlegar en aðrar vanheimilaðar.
Greinin er birt sem skoðanagrein og ber að meta á þeim forsendum. Höfundurinn setur fram vel skipulagða röksemdafærslu frá vinstri sjónarhóli gegn ESB-aðild og nýtir bæði söguleg dæmi og tölulegar fullyrðingar. Sumt er sannreynanlegt: atvinnuleysistölur í hruninu á Íslandi, Írlandi, Spáni og Grikklandi, 3% hallaregla ESB og umræðan um Finna eru þekkt atriði sem lesandi getur staðreynt. Fullyrðingin um 37% raunlaunahækkun á Íslandi frá 2015 á sér stoð í opinberum gögnum, þótt nákvæm heimild sé ekki tilgreind.
Á hinn bóginn eru nokkrir augljósir veikleikar. Matið um 1-2% lækkun matarkarfu (um 7.000 kr. á mánuði á mann) er sett fram sem eigin útreikning höfundar án aðferðafræðilegs stuðnings, sem gerir lesanda erfitt að meta áreiðanleika þess. Fullyrðingin um að kínverskir rafbílar séu komnir í 11% nýskráninga er ekki heimilduð og erfitt að sannreyna. Geopólitísk röksemdafærsla um Bandaríkin sem „hnignandi og herótt heimsveldi" og BRICS sem hafi „náð yfirhöndinni á nánast öllum tæknisviðum og framleiðslu" er mjög sterk fullyrðing sem sett er fram sem staðreynd frekar en skoðun, og þar er höfundurinn á hálum ís jafnvel í skoðanagrein. Bónuskaflinn um afnám verðtryggingar einfaldar flókið efnahagslegt viðfangsefni verulega: að banna verðtryggð lán á einum degi og ímynda sér að Seðlabankinn „finni rök" til vaxtalækkunar er frekar óskhyggja en greining. Sem heild er þetta vel læsileg og markviss skoðanagrein sem dekkir mörg sjónarhorn ESB-umræðunnar, en hún hefði styrkt sig verulega með því að heimilda tölulegar fullyrðingar betur og forðast að setja umdeildar pólitískar staðhæfingar fram sem augljósar staðreyndir.
