„Ég veit ekkert fyrir hvern ég er að taka þetta próf“
Frétt byggð á viðtali við skólastjóra í Speglinum um nýjar PISA-niðurstöður, ásamt tölum úr könnuninni, viðbrögðum menntamálaráðherra og bakgrunni um endurskoðun aðalnámskrár. Heimildir eru nafngreindar og talnaefnið sannreynanlegt. Raddflóran er hins vegar einsleit: einn skólastjóri ber greinina að langmestu leyti.
Talnagrunnurinn er til fyrirmyndar fyrir frétt af þessari stærð: hlutfall nemenda án grunnhæfni, fjöldi þátttökuríkja, úrtaksstærð og samanburður við OECD og Norðurlönd, allt rakið til PISA. Þar er lesandinn ekki skilinn eftir í lausu lofti.
Efnislega hvílir fréttin samt á einum manni. Valdimar Víðisson setur fram skýra skýringu á slökum árangri, ofverndun barna, hraða í samfélaginu, snjalltæki umfram bækur, og engin önnur rödd er kölluð til að styðja eða vega á móti. Þetta eru umdeildar orsakaskýringar sem menntavísindafólk hefur skiptar skoðanir á, og hér ganga þær nánast óáreittar í gegn. Fyrirsögnin er sótt í mest óstuddu fullyrðinguna í greininni: að börn leggi sig ekki fram af því að PISA gefi þeim ekki persónulegar niðurstöður. Slík skýring á lélegri frammistöðu kallar á gögn eða annað sjónarhorn.
Úttektin frá 2019 er nefnd án þess að fram komi hver gerði hana. Þá fá viðbrögð ráðherra aðeins eina línu, og ráðuneytið er ekki spurt út í gagnrýni Valdimars á flækjustig og hæfniviðmið. Traust bakgrunnsvinna, en of einsleitur heimildagrunnur.
