Eru 532 milljarðar minni tala en 245 milljarðar?
Skoðanagrein sem svarar fyrri grein Konráðs Guðjónssonar með tilvitnunum og tölum um hagnað banka og fasteignafélaga. Rökin hvíla á samanburði nafnverðshagnaðar milli tveggja fimm ára tímabila, en greinin gengur framhjá kjarna gagnrýninnar sem hún á að svara og leggst þess í stað í getgátur um hverjir greiði andmælandanum laun.
Birt undir skoðanamerki Vísis, og því er hún metin á forsendum röksemda, ekki heimildabalans. Höfundur gerir sumt vel: hann vitnar orðrétt í greinina sem hann svarar, setur fram áþreifanlegar tölur (arðsemi eigin fjár 7,3% á móti 12,2%, hagnaður 245 á móti 532 milljörðum), svarar fjórum atriðum lið fyrir lið og bendir á tiltekið, dagsett uppgjör Reita frá 24. ágúst þar sem afkomuspá er hækkuð vegna verðlagshækkana. Sú tilvísun er sannreynanleg og styrkir greinina.
Meginvandinn er að fyrirsögnin og burðarrökin byggja á samanburði sem er ekki sá sami og andmælandinn setti fram. Konráð talaði um raunávöxtun fjárfesta, leiðrétta fyrir verðbólgu; svarið snýr að hagnaði í krónum án verðbólguleiðréttingar. Höfundur viðurkennir sjálfur að „Konráð fullyrðir ekki beint um hagnað“ og heldur samt áfram að spyrja hver borgi honum fyrir að segja að 532 milljarðar séu lægri tala en 245. Það er strámaður, og sérstaklega óheppilegur í grein sem kvartar réttilega undan því að vera rangfærð. Á tímabili þar sem verðlag hækkaði hressilega segir nafnverðsvöxtur hagnaðar takmarkað eitt og sér; arðsemi eigin fjár er betri mælikvarði, en hún er líka ómeðhöndluð fyrir verðbólgu og einmitt það atriði fær enga umræðu.
Tölurnar sjálfar eru sagðar opinberar en hvergi kemur fram hvaða félög eru talin með, hvaðan gögnin eru tekin eða hvernig meðaltölin eru reiknuð. Lesandinn getur í grundvallaratriðum leitað í ársreikninga, en getur ekki sannreynt útreikninginn út frá greininni. Sama gildir um fullyrðinguna um 50 milljarða árlegan hagnað „út af verðbólgunni“, sem er kausal fullyrðing án útreiknings. Þyngst vegur samt ítrekuð aðferð að ráðast á hvatir í stað röksemda: „Ég þori að veðja“, „þeir sem borga hans laun“. Enginn vinnuveitandi er nafngreindur og ekkert gagn lagt fram; slík ályktun sannar hvorki tölur né hrekur þær.
Niðurstaða: efnisleg grein með raunverulegum gögnum sem grefur undan sjálfri sér með rangfærslu á andstæðingnum og ómálefnalegum getsökum. Tilvísunin í greinargerð Gauta B. Eggertssonar og uppgjör Reita er til fyrirmyndar; það sama er ekki að segja um spurninguna um hver borgi hverjum.
