Baldur segir heimili geta haft allt að 250 þúsund meira á mánuði með evru
Fréttin endursegir skoðanagrein Baldurs Péturssonar á Vísi og flytur afar háar tölur um kostnað við krónuna án nokkurs mótvægis, samanburðar eða sjálfstæðrar athugunar. Heimildin er nafngreind og tilvísun í upprunann skýr, en ekkert er lagt til umfram beina endursögn. Fullyrðingar sem eru langt umfram viðteknar áætlanir eru bornar fram án athugasemda.
Grunnurinn er skoðanagrein á öðrum miðli. Fréttin endursegir hana með löngum beinum tilvitnunum og bætir engu við: hvorki viðbrögðum Seðlabankans, hagfræðings, fjármálaráðuneytisins né tilvísun í fyrri opinberar úttektir á gjaldmiðilsmálinu. Að birta greiningu eins manns sem ritstjórnarefni, án þess að leita nokkurs mótvægis, breytir skoðun í frétt.
Tölurnar kalla beinlínis á aðhald. Fullyrðing um að árlegur kostnaður við krónuna nemi 22 til 27 prósentum af landsframleiðslu, og samanlögð kerfisáhrif 33 til 43 prósentum, er margfalt hærri en það sem hefur sést í opinberum skýrslum um gjaldmiðilsmál. Því hærri sem fullyrðingin er, því ríkari ástæða til að spyrja um aðferðafræði. Blaðamaður spyr ekki. Innra ósamræmi fær líka að standa: talað er um 125 til 195 milljarða ávinning ríkissjóðs en í næstu efnisgrein um „helming upphæðarinnar eða 85 milljarða kr.“ án skýringar. Lesandinn getur ekki sannreynt neitt af þessu innan fréttarinnar; forsendurnar kunna að vera raktar í upprunalegu greininni, en þá átti að segja frá þeim.
Kynningin á heimildarmanninum er sömuleiðis vandmeðfarin. Upptalning á „víðtækri innlendri og erlendri reynslu“ af greiningu, stefnumótun og ESB-málum les fremur sem kynningartexti en blaðamennska; starfsheiti hjá EBRD hefði dugað. Þá er fyrirsögnin og upphafsmálsgreinin sett fram áður en eignun kemur fram í þriðju setningu, sem gefur einstaklingsmati óþarfa vigt.
Niðurstaða: nafngreind heimild og skýr tilvísun í upprunann bjarga fréttinni frá lakasta flokknum, en þetta er umdeild fullyrðing borin áfram án nokkurrar skoðunar. Lesandi sem treystir eingöngu á þessa umfjöllun fær skakka mynd af því hversu umdeildar tölurnar eru.
