Veðmálasíður spá í spilin: Tugir milljóna í húfi
Frétt mbl.is byggir nánast alfarið á einum viðmælanda, framkvæmdastjóra hjá veðmálafyrirtækinu EpicBet, sem bæði leggur til tölurnar og túlkunina á þeim. Blaðamaður kannaði þó sjálfstætt stuðla á öðrum veðmálasíðum og nefnir að skoðanakannanir bendi í aðra átt. Sterk fullyrðing um að veðmálasíður hafi verið nákvæmari en allar skoðanakannanir fær að standa óprófuð.
Heimildakeðjan er í raun ein: Daði Laxdal Gautason hjá EpicBet. Hann gefur stuðlana, hann gefur upphæðina („tugir milljóna“), hann gefur söguskýringuna um að veðmálasíður hafi slegið skoðanakannanir við í síðustu tvennum alþingiskosningum, og hann gefur ráðleggingu um hverju eigi að treysta. Fyrirsögnin, sem slær upp tugum milljóna í húfi, hvílir á órekjanlegri tölu frá fyrirtækinu sjálfu. Lesandinn hefur enga leið til að sannreyna hana innan fréttarinnar.
Staðhæfingin um spágildi veðmálasíðna er nákvæmlega sú tegund fullyrðingar sem hægt hefði verið að kanna. Úrslit alþingiskosninga liggja fyrir, stuðlar liggja fyrir og skoðanakannanir eru aðgengilegar. Blaðamaður hefði getað borið þetta saman eða einfaldlega hringt í fræðimann á sviði kosningarannsókna, til dæmis hjá Félagsvísindastofnun, og fengið sjónarmið um hversu vel veðmálamarkaðir hafa spáð fyrir um íslenskar kosningar. Þess í stað er markaðsleg sjálfsmynd fyrirtækisins látin standa sem greining.
Samhengið sem vantar mest er þó eðli viðmælandans. Hér talar aðili með beina fjárhagslega hagsmuni af því að umfjöllun um veðmál á kosningarnar birtist á stærsta fréttamiðli landsins, og fréttin lýkur nánast með opnunartíma veðmálanna: hægt sé að leggja undir þar til kjörstaðir loka klukkan 22. Það les eins og auglýsing. Að ekkert sé fjallað um lagalega stöðu erlendra veðmálasíðna hér á landi er athyglisverð eyða í frétt sem að öðru leyti kynnir þjónustuna hlutlaust.
Það sem blaðamaður gerir rétt á að nefnast. Hann kannaði sjálfur stuðla hjá fleiri síðum, Coolbet og Polymarket, og segir frá því opinskátt. Hann nefnir að skoðanakannanir hafi oftar bent til hins gagnstæða og lætur viðmælandann sjálfan viðurkenna að ekkert sé tryggt. Þetta er ekki gagnrýnislaus endurprentun.
En heildarmyndin stendur eftir: ein rödd með hagsmuni, ein óprófuð fullyrðing um spánákvæmni og ein tala í fyrirsögn sem enginn nema seljandinn ber ábyrgð á. Lesandi sem treystir þessari frétt einni gæti auðveldlega dregið þá ályktun að veðmálamarkaðir séu áreiðanlegri kosningaspá en skoðanakannanir. Sú ályktun er umdeild og fréttin veitir enga mótvægisrödd.
