Sagan endurtekur sig
Skoðunargrein fjármála- og efnahagsráðherra fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-viðræður, þar sem sögulegar hliðstæður við aðild að SÞ, NATO, EFTA og EES eru notaðar sem meginrök. Höfundur upplýsir skýrt um stöðu sína og flokksaðild. Röksemdafærslan hvílir hins vegar nær alfarið á einni hliðstæðu sem er hvergi prófuð gagnvart sterkustu mótrökunum.
Greinin er birt sem skoðanaefni og verður því metin á forsendum röksemdafærslu, ekki heimildajafnvægis. Gagnsæið er til fyrirmyndar: höfundur er nafngreindur, staða hans sem fjármála- og efnahagsráðherra og varaformaður Viðreisnar kemur fram, og lesandinn veit nákvæmlega hvaðan textinn er skrifaður. Byggingin er skýr og málflutningurinn hófstilltur; hvergi er reynt að fela að um afstöðu sé að ræða.
Veikleikinn liggur í kjarna röksemdanna. Höfundur setur upp eina hliðstæðu: hrakspár um NATO, EFTA og EES rættust ekki, því muni hrakspár um ESB ekki heldur rætast. Þetta er aðleiðsla sem stenst ekki nema sýnt sé fram á að tilvikin séu sambærileg, og einmitt þar liggja sterkustu mótrökin sem greinin snertir aldrei: sameiginleg sjávarútvegsstefna, framsal löggjafarvalds til yfirþjóðlegra stofnana og gjaldmiðilsmál eru af öðrum toga en fríverslunarsamningur. Fullyrðingin „óttinn hefur alltaf reynst haldlaus“ er alhæfing sem enginn rökstuðningur fylgir.
Andstæð sjónarmið eru auk þess dregin saman í samandregnu formi án þess að nokkur nafngreindur andmælandi eða tilvitnun komi fram, sem gerir þau auðveldari viðureignar en þau eru í raun. Sögulegu staðhæfingarnar um efnahagslegan ávinning EES eru ekki studdar neinum tölum, þótt slík gögn liggi fyrir hjá opinberum aðilum og hefðu styrkt málflutninginn verulega.
Niðurstaða: heiðarlega merkt og skýrt skrifuð afstöðugrein, en málefnalega þunn. Höfundur velur að endurtaka sögulega frásögn í stað þess að takast á við það sem raunverulega er deilt um.
