Ísland og evran
Skoðanagrein á Vísi þar sem kerfisfræðingur mælir fyrir upptöku evru og rekur kostnað af sjálfstæðum gjaldmiðli. Röksemdafærslan er skýrt uppbyggð og höfundur viðurkennir að evran kalli á meira aðhald í ríkisfjármálum, en burðarfullyrðingar eru settar fram án nokkurs rökstuðnings og stór hluti greinarinnar byggist á spurnarformi og aðdróttunum um hulda hagsmuni.
Greinin er birt undir skoðanamerki Vísis og verður því metin á forsendum röksemda, ekki heimildabalans. Þar er eitt atriði höfundi til hróss: hann gengst við kostnaðinum af sinni eigin niðurstöðu, að upptaka evru krefjist aðhalds í ríkisfjármálum sem íslenskir stjórnmálamenn hafa ekki sýnt. Það er heiðarlegri afstaða en gengur og gerist í þessari umræðu. Samanburðurinn við dönsku krónuna frá 1922 er sannreynanlegur, þótt nafngengi segi lítið um kaupmátt.
Vandinn er aðferðin. Löng runa af spurningum, hverjir hafi talað hæst, hvort það séu hópar sem hafa hag af óbreyttu ástandi og hvort hér séu einstaklingar sem nýta gengissveiflur, gerir sama gagn og fullyrðing en sleppur við að þurfa að standa undir henni. Enginn er nafngreindur, engin gögn nefnd, og lesandinn er skilinn eftir með ávirðingu án viðfangs. Talan um allt að 1.000 milljarða í varaforða er ekki sannreynanleg innan greinarinnar sjálfrar; hún kann að styðjast við uppgjör Seðlabankans en höfundur vísar ekki þangað. Sama gildir um það að krónan sé minnsti gjaldmiðill í heimi.
Alvarlegasti rökbresturinn er þó í kjarna málsins: að lægra verðlag, stöðugra gengi og lægri vextir hafi verið raunin í löndum sem tóku upp evru og að hið sama gerðist á Íslandi. Þetta er sett fram sem staðreynd en er einmitt það sem deilt er um, og reynsla Grikklands, Írlands og Spánar er ekki nefnd einu orði. Gagnrök krónusinna eru dregin saman í eina setningu og þeim svarað með spurningu, ekki með mótrökum.
Niðurstaða: læsileg og einlæg málsvörn með einu heiðarlegu tilkalli, en hún vinnur meira með aðdróttun en með gögnum og fer með umdeildustu fullyrðingu sína eins og hún væri óumdeild.
