heimildin.is
2026-08-06 13:45
Lánakjör við upptöku evru
Greinin fjallar um mögulega áhrif evruupptöku á lánakjör íslenskra heimila og byggir aðallega á fræðigrein Gauta B. Eggertsson prófessors. Katrín Ólafsdóttir dósent er einnig rædd. Framsetningin hallar verulega í átt að jákvæðum áhrifum evruupptöku og gagnrýnin rödd er nær fjarverandi.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Greinin fjallar um kosti evruupptöku á lánakjör en enginn gagnrýninn sérfræðingur er spurður. Framsetningin er nær einhliða.
Gagnrýni Vitans
Greinin byggir á tveimur nafngreindum fræðilegum heimildum, Gauta B. Eggertsyni og Katrínu Ólafsdóttur, sem báðar eru jákvæðar gagnvart evruupptöku. Þetta er veigamesti gallinn: engin gagnrýnin rödd kemur til sögu. Enginn hagfræðingur eða sérfræðingur sem hefur efasemdir um evruupptöku er spurður, hvorki um áhættur af gengislás, tap á sjálfstæðri peningamálastefnu né um reynslu evrulándanna í skuldakreppunni 2010 til 2012. Greinin nefnir í einu stuttu setningalagi í lokin að sveigjanleiki peningamálastefnu gæti minnkað, en gefur þeim sjónarmiðum ekki neinn raunverulegan vettvang eða heimild. Þetta leiðir til þess að framsetningin er nær einhliða: almenningi er gefin mynd af gríðarlegum sparnaði án þess að áhættur og takmarkanir séu skoðaðar með sambærilegri nákvæmni. Tölulegar fullyrðingar, eins og 113 þúsund króna sparnaður á mánuði og 108 milljarða króna ávinningur á landsvísu, virðast allar koma úr fræðigrein Gauta, en greinin sjálf tekst ekki á við þær forsendur sem liggja að baki útreikningnum. Til dæmis er ekki spurt hvort 3,7 prósentustiga vaxtamunur sé viðvarandi eða tímabundinn, eða hvort hann taki mið af verðtryggðum lánum á réttan hátt. Jafnframt er samanburður við Færeyjar nefndur í lok greinarinnar án þess að hann sé kynntur áður, sem bendir til klippinga eða slakrar uppbyggingar textans. Sem frétt er þetta þokkalega heimilduð kynning á einni rannsókn, en sem greining á umdeildri stefnumálabreytingu vantar hana verulega jafnvægi.