Þegar fordómar mæta ósýnilegum vanmætti
Einhverf móðir, sem greindist 37 ára, lýsir í skoðanagrein á Vísi reynslu sinni af einhverfu, einhverfukulnun og vanþroskaðri framkvæmdastjórn. Hún skýrir hugtökin með myndlíkingum og gagnrýnir fordóma og skilningsleysi í samfélaginu og velferðarkerfinu.
Skoðanagreinin sækir styrk sinn í eigin reynslu höfundar: greiningu 37 ára, stimpilinn „lati auminginn“ og kulnun sem hún rekur aftur til tólf ára aldurs. Slík frásögn þarf enga heimild umfram höfundinn sjálfan. Myndlíkingin um rafmagnslausan bíl sem fær aðeins meira bensín er bæði skýr og eftirminnileg.
Vandinn liggur annars staðar. Höfundur færir sig frá eigin sögu yfir í almennar taugafræðilegar fullyrðingar sem settar eru fram af fullri vissu: að öskur og niðurlæging „stöðvi“ þroska framkvæmdastjórnar og að heilinn fari „úr þroskaham yfir í lífsbjargarham“. Þetta eru sterkar fullyrðingar um orsakasamhengi, og hvergi er vísað í rannsóknir, fræðimenn eða fagaðila. Lesandinn getur því ekki greint hvar persónuleg túlkun endar og viðurkennd þekking tekur við.
Sama gildir um gagnrýnina á velferðarkerfið. Hún er alvarleg en almenn, og fullyrðingin um „hræðilegar afleiðingar“ hefði orðið mun sterkari með einu áþreifanlegu dæmi. Sem hugvekja gegn fordómum virkar greinin vel; sem fræðsla stendur hún veikari fótum.